ده‌سپێک l مقالات l هه‌واڵ l به‌یاننامه‌ و ڕاگه‌یاندن l سکرتێری گشتی l چاوپێکه‌وتن و وتووێژ l چاند و هونه‌ر l به‌رنامه‌ و په‌یڕه‌و l برنامه‌ و اساسنامه
مقالات فارسی
با اس ـ 300 آغاز و به اس ـ 300 ختم می شود / انفكاك عملي در استراتژی روسیه و ایران
هاوار سجادی کرماشانی
2 / 6 / 2010
شکی نیست در روابط بین الملل هدف چیزی خارج از اهداف سیاسی مشخص و مبادلات اقتصادی نیست. و موضوعات و مسایل دیگر حول این دو در جریانند. بدین ترتیب اختلال و بروز تنش در اهداف سیاسی و متعاقب آن اقتصادی، مابین دو یا چند کشور باعث انقطاع و تیرگی یا کمرنگ و سست شدن روابط خواهد شد.
روابط و تعاملات مابین ایران و روسیه نیز این قاعده مستثنی نبوده و نخواهد بود. حقیقت امر این است که در روابط پیوسته و ناپیوسته فی مابین دو هدف عمده دنبال می شود:
نیاز متقابل میان روسیه به مانند بازمانده ی قدرتمند اتحاد جماهیر شوروی و ایران به مثابه ی قدرتی منطقه ای در مسیری سیاسی ـ نظامی گام بر می دارد. روسیه به منظور گسترش شعاع نفوذ خود در خاورمیانه و خصوصاً کشورهای عربی حوزه ی خلیج، نیازی مبرم به پلی مستحکم و  بدون شک وابسته دارد. این پل کشوری نیست جز ایران. زیرا که ایران نیز نیازمند حمایت و تعاملاتی دوسویه با روسیه است. بنابراین چرا که این نیاز خود خواسته ی ایران، او را مبدل به پلی برای عبور و رسیدن به مقصد می کند. این فرآیند برآنست تا رقابت سیاسی و نرم افزاری در خاورمیانه شاهد بازیگری نو در همه ی عرصه ها باشد. کماکان که شاهدیم راه برای عملیات نفتی شرکتهای روسی درعراق باز شده است. ضمناً این هدف ورای هدفیست که روسیه بر مبنای سود هنگفت اقتصادی حاصله از فروش تسلیحات و دانش نظامی ـ هسته ای به ایران بدست می آورد. دور نمای اینگونه تعاملات نیز وابستگی نظامی ـ هسته ای ایران به روسیه و نیز مبدل شدن ایران به شاه راه اعمال سیاست هایست که مستقیماً کشورهای عربی را تحت شعاع قرار خواهد داد. از سوی دیگر، ایران برای حفظ جایگاه منطقه ای خود و به گفته حاکمیت مقابله در برابر اسرائیل و استثمار غربی، حضور و حمایت یک قدرت جهانی را لازم می داند.
جدای از این موضوع می بایست این را نیز مد نظر داشت که در چند سال اخیر مسئله جنجال برانگیز در روابط طرفین خرید سپر موشکی اس ــ300 بوده است. بنا به گفته های رسمی از سوی ایران قرارداد تحویل این تسلیحات به ایران امضا شده است لیکن تاکنون از سوی روسیه تحویل داده نشده است. در حقیقت تردید در تحویل اس ـ 300 به ایران که بعضاً بروز مشکلات فنی و یا بازنگری این سیستم دفاعی بهانه ای برای عدم تحویل آن به ایران بوده است نه صرفاً موضوعی فنی، بلکه عاملی سیاسیت. و تاخیر در اجرایی کردن آن ناشی از وجود پیچیدگی در روابط منطقه ای و بین المللی است.
موازی با این امر، ایران خواسته خود را مکرراً درخواست کرده است اما به دلیل بهانه جویی های مذکور، اتفاق شگرفی در این راستا به وقوع نپیوسته است. لذا در اواسط سال قبل زمزمه های از بازتعریف روابط ایران از سوی قشر حاکم بر ایران با روسیه به گوش می رسید، این بازتعریف، روابط با روسیه را محدود و کشور چین را جایگزین آن می نمود. در همین اثنا بود که روسیه بر تحویل پدافند موشکی اس ـ 300 تاکید کرد و حتی فروش نسل جدید این پدافند را نیز به ایران توصیه کرد و نیز قول به اتمام سریع ساخت و شروع به کار شدن ایستگاه اتمی بوشهر، مانعی شدند تا این زمزمه ها عیان و عملی نشود.
استراتژی روسیه در استفاده از ایران بعنوان سد و دیواری مستحکم در برابر نفوذ سیاسی و نظامی آمریکا در آسیای مرکزی و بخصوص همسایگی روسیه و در جمهوری های استقلال یافته از شوری سابق است. با احتساب جغرافیای آمریکا و نبود مرز مشترک سوق الجیشی (آبی و خاکی) با کشورهای قدرتمند جهان در اروپا و آسیا، اما حضور نظامی و سیاسی این کشور به دو صورت مخفیانه و آشکارا، موضوعی اجتناب ناپذیر و حقیقتی انکار نشدنی است. لذا موقعیت جغرافیایی خاص آمریکا نه مانع و مشکل بلکه امتیاز محسوب شده و شرایطی را فراهم آورده تا نفوذ جهان گستر آمریکا به معنی کلمه مشهود باشد. در همین اثنا، نفوذ و حضور در همسایگی روسیه یعنی در اروپای شرقی و آسیا بطور کل، بخشی از استراتژی سیاسی ـ نظامی آمریکاست. اگر فرض را بر این بگذاریم که جهت مسیر این سیر تحول، حضور و نفوذ آمریکا، از شرق این کشور آغاز و به سوی آفریقا و سپس آسیا در حرکت باشد، شاهد آن نیز خواهیم بود که یکی پس از دیگری سدها و موانع برداشته شده و یا تا حدودی هموار گشته است. زمانی لیبی و مصر در آفریقا موانع موجود در رَشد و گسترش استراتژی آمریکا بودند، سپس عراق و اکنون نیز ایران. لذا زمین بازی آمریکا هنوز مهیای یک بازی تمام و کمال نیست. ایران از دیگر موانعی است که می بایست هموار شود تا راه برای نفوذ سریع و آسان در آسیای مرکزی  و در مرزهای روسیه و چین و هند فراهم شود.
روسیه نیز با درک این مسئله ائتلافی نانوشته و کمرنگ با ایران دارد. اگر برای روسیه بیشتر جنبه کاربردی دارد. از دیگر سو، استراتژی روسیه، به گونه ای خودکار، خواست و استراتژی ایران نیز می باشد. و یا شاید بتوان این ائتلاف نانوشته را بلوکی نامرئی نیز توصیف کرد. لذا تولد تغییر یا باز تعریف عمیق در سیاست آمریکا و کشورهای هم پیمان، تاثیر مستقیم بر بازتعریف و تغییر در سیاست روسیه در برابر آمریکا دارد.
در همین رابطه اوباما و کابینه اش دوستی و همزیستی با روسیه را جایگزین تداوم جنگ پنهانی با این کشور کرد و این موضع تازه ی آمریکا توسط مدویدیف رئیس جمهور روسیه نیز پذیرفته شد. از الغای طرح سپر موشکی در اروپای شرقی توسط آمریکا جرقه های اولیه برای تداوم حرکت دوستی مابین روسیه و آمریکا شروع و با هماهنگی و اتخاذ موضع های نزدیک به هم و همسان در سطح جهانی، روابط آمریکا و روسیه نزدیک و نزدیکتر می شود. سفر نخست وزیر اسرائیل آقای نتانیاهو به روسیه در پی شدت گرفتن احتمال تحول اس ـ 300 به ایران، رویدادی بود تا روسیه دیگر بار تجدید نظری دوباره در مورد تردید از تحویل یا عدم تحویل این پدافند هوایی بیاندازد. پیشنهاد پشت پرده اسرائیل که بی شک حول مسائل گرجستان و همسوئی روابط آمریکا و روسیه می گردد بهانه ای بود تا روسیه برای تحویل پدافند هوایی اس ـ 300 به باج خواهی از ایران بپردازد.  در حقیقت این ترافیک دیپلماسی مابین ایران و  روسیه از یک سو و روسیه و اسرائیل از سوی دیگر موجب گردید تا روسیه تن به همراهی با طرفی بدهد که امتیاز بیشتری را عاید او خواهد نمود. لذا در یکی از سخنرانیهای اخیر آقای احمدی نژاد به خوبی عیان شد که ایشان نوک پیکان انتقادات را به روسیه نشان گرفتند و مسئله اس ـ 300 را صریحا بیان کردند و انتقاد آشکاری را نیز از وجود تردید در روابط مابین روسیه با ایران ابزار کرد.
نتیجه اینکه دو نسل نو از رئیس جمهوری های آمریکا و روسیه تا این مقطع زمانی در راستای همسوئی مواضع گام بر می دارند و در نتیجه این همسوئی بسیاری از اهداف و روابط مقطعی از بین خواهد رفت. لذا احتمال ایزوله شدن و تنها ماندن ایران در این بین حتمی خواهد بود. اما از دیگر سو نیز اگر موضوع تکرار گذشته باشد تردیدی نیست چندی طول نخواهد کشید که روابط ایران و روسیه از سر گرفته خواهد شد.


بۆچوونه‌کان
بۆچوون بنووسه‌

ناو:  

ئیمه‌یل:  

تێکستی کۆمێنته‌که‌ت  
ژماره 58
بڵاوکراوه‌یه‌کی سیاسی گشتییه، ئۆرگانی ڕاگه‌یاندنی یه‌کێتی دیموکراتی کوردستان ده‌ریده‌کات‌
01 02 03 04 05 06 07 08
مقالات فارسی
آنالیز مسئله انتخابات ریاست جمهوری در جمهوری اسلامی
نگاهی اجمالی به روند پیدایش اعتیاد و کاهش سن زنان آسیب دیده ایران
مافی کۆپی کردن پارێزراوه‌ بۆ سایتی یه‌کێتی دیموکراتی کوردستان 2009 ده‌سپێک l هه‌واڵ l بۆنه‌ و ڕێوڕه‌سم l کۆمیته‌کان l خه‌باتی ئاشتیخوازانه‌ l ئه‌رشیف l ڤیدیۆ l په‌یوه‌ندی