ده‌سپێک l مقالات l هه‌واڵ l به‌یاننامه‌ و ڕاگه‌یاندن l سکرتێری گشتی l چاوپێکه‌وتن و وتووێژ l چاند و هونه‌ر l به‌رنامه‌ و په‌یڕه‌و l برنامه‌ و اساسنامه
مقالات فارسی
... و اما نفت
کشواد - شهرکرد
6 / 3 / 2010

نقش و جایگاه نفت در اقتصاد کشور به دو صورت تجلی دارد. یکی در شکل تأمین کننده عمده و تقریباً تمامی انرژی مصرفی مملکت می باشد.

نقش اول آن به جریان صادرات نفت باز می گردد که به علت بی ثباتی بازار نفت روند نامشخص و پر ابهام بازی قیمت ها و تأثیر پذیری غیر قابل تردید آن از حرکت های سیاسی در مجموعه جهان، به دقت، صراحت و اطمینان کامل قابلیت تصویر ندارد و در این تیرگی و فضای بازار نفت، روشن ترین مسیر و چشم انداز آن در آینده اوپک تجلی می یابد. در این صورت سطح تقاضای بین المللی برای نفت خام ایران در چارچوب پیش بینی های ناظر بر فعالیت های اوپک وسهمیه بندی درونی آن قرار گرفته که در ادامه روند موجود خواه ناخواه بر برنامه های تولید ی نفت کشور حاکم خواهد بود.

نقش دوم نفت تأمین تقریباً تمامی انرژی مصرفی در بخشهای مختلف اقتصادی کشور می باشد. نفت و گاز که زمانی تنها استفاده آنها سوخت بوده، اکنون به برکت صنایع پیروشیمی می توان آنها را مناسب ترین و آماده ترین مواد اولیه برای تولید فرآورده های گوناگون صنعتی با ارزش افزوده بالا به حساب آورد. اهمیت پترشیمی از نظر تأمین برخی از کالاهای اساسی و استراتژیک شامل آمونیاک، مودهای شیمایی، تولید پلیمرها و دیگر مواد اساسی نقش مهم دیگر نفت و گاز را در اقتصاد ایران دو چندان می کند.

سهم کشور ما از ذخایر تثبیت شده نفت خام جهان که در سال 1375 معادل 6/1037 میلیارد بشکه بوده، برابر 93 میلیارد بشکه می باشد.

 ذخایر نفتی استان کهگیلویه و بویر احمد 

بر اساس بررسی به عمل آمده 13 میدان نفتی در سطح استان کهگلیویه و بویر احمد وجود دارد که آمار ذخایر نفت خام موجود در جام اولیه و نفت خام قابل استحصال آنها موجود می باشد. یکی از این میادین به نام شوروم در شهرستان بویر احمد می باشد که میزان نفت خام در جای اولیه آن 984 میلیون بشکه و نفت خام قابل برداشت آن 187 میلیون بشکه است. این میدان اصطلاحاً توسعه نیافته تلقی می گردد یعنی هنوز بهره برداری از آن آغاز نگردیده است.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
"میدان مهم نفتی بی بی حکیمه در شهرستان گچساران و در 60 کیلومتری شهر دو گنبدان در سال 1340 کشف گردید. این میدان پس از میدان نفتی گچساران دومین منبع مهم نفتی استان کهگیلویه و بویر احمد بشمار می آید. از همین سال عملیات جاده سازی و حفاری چاههای نفتی و احداث کارخانه جداسازی  نفت و گاز چاههای این منطقه آغاز گردید"
12 میدان نفتی دیگر که عبارتند از:.

1ـ میدان نفتی بی بی حکیمه

2ـ میدان نفتی بینک.

 3 ـ میدان نفتی پازنان.

 4ـ میدان نفتی چهاربیشه.

 5 ـ میدان نفتی چلینگر.

  6 ـ میدان نفتی خیرآباد.

 7 ـ میدان نفتی رگ سفید

8 ـ میدان نفتی سولابدر.

9ـ میدان نفتی کلورکریم.

10 ـ میدان نفتی کرنج.

11 ـ میدان نفتی کرنگان.

12 ـ میدان عظیم نفتی گچساران.

این میادین کلا در محدوده بخش مرکزی شهرستان گچساران قرار دارند. کلیه میادین مذکور توسعه یافته تلقی می شوند و بهر برداری از آنها از سال 1319 به بعد شروع شده و تا به حال ادامه دارد.

علاوه بر میادین نفتی مذکور که آمار مربوط به ذخایر نفت در جای اولیه و همچنین ذخایر نفت قابل استحصال آنها می باشد میادین نفتی زیر نیز در استان می باشد که آمار ذخایر اولیه و قابل استحصال آنها در دسترس نمی باشد عبارتند از:

1ـ میدان نفتی کمک لوداب در شهرستان بویر احمد (هنوز بهره برداری نشده است)

در نیمه دوم دهه 1360 چندین حلقه چاه در میدان گازی مستقل مختار بویر احمد حفاری گردیده است که هم اکنون به عنوان یکی از مناطق گازی کشور آماده بهره برداری است.

2 ـ میادین نفتی کوه سیاه لند: و برفکون طیبی سردسیری در شهرستان کهگلیویه که هنوز بهره برداری از آنها آغاز نگردیده است.

3 ـ میدان نفتی توسعه یافته (در حال بهره برداری) واقع در سازنده بنگستان بهمئی گرمسیری شهرستان کهگیلویه که 14 حلقه چاه نفت در آن حفاری گردیده و از آنها بهره برداری می شود. احتمالاً این مجموعه جزء چاههای نفت میدان مارون بهبهان محسوب شده باشند.

آمار میزان ذخایر نفت خام موجود و میزان بهره برداری از آنها را می توان به شرح زیر بیان کرد:

1 ـ کل میزان ذخایر نفت خام موجود در جای اولیه در 13 میدان فوق الذکر 6/122 میلیارد بشکه می باشد. که این میزان معادل1/29 درصد کل ذخایر نفت خام در جای اولیه در سطح کشور می باشد و از این لحاظ استان کهگیلویه و بویر احمد پس از استان خوزستان مقام دوم را در سطح کشور دارا می باشد.

20 میزان ذخایر نفت خام قابل استحصال اولیه استان 3/25 میلیارد بشکه می باشد که این رقم نیز 4/30 درصد کل نفت خام قابل استحصال اولیه کشور می باشد.

30% میزان ذخایر نفت خام قابل استحصال ثانویه استان که با ترزیق گاز می توان به ذخایر نفت قابل استفاده تبدیل شود.

بنابراین 8/13 درصد ذخایر تثبت شده نفت خام جهان در کشور ما وجود دارد و ایران از جهت وجود ذخایر نفت خام قابل استحصال و تثبیت شده هم در سطح جهان و هم در بین کشورهای خاورمیانه در مرتبه پنجم قرار دارد و اینک به بررسی اهمیت نفت در اقتصاد ایران از سه جهت زیر:

الف) تأمین ارز خارجی

ب) تأمین انرژی داخلی کشور

ج) سهم بخش نفت در تولید ناخالص داخلی کشور شماره های بعد به آن می پردازیم و اما در آنجا به تاریخچه پیدایش نفت در استان و شهرستان گچساران و ذخائر نفتی استان و سپس به سهم استان کهگلیویه و بویر احمد از نفت و جایگاه آن در اقتصاد ایران می پردازیم.

تاریخچه پیدایش نفت در استان و شهرستان گچساران
 منابع عظیم نفتی استان در محدوده شهرستان گچساران قرار گرفته است. این منابع در سال های 1302 (1924ـ 25 میلادی) مورد مطالعه قرار گرفت در سال 1305 چاههای شماره 1و2 آن توسط شرکت نفت انگلیس ـ ایران حفاری گردید که به نفت نرسیدند. در سال 1306 چاه شماره 3 آن حفر گردید که به نفت رسید. اما به علت کافی نبودن تولید عملیات حفاری در سطح شهرستان تعطیل شد.

در سال 1315 مجدداً عملیات حفاری در شهرستان گچساران شروع گردید و با حفر چاههای زیادی میزان بهره برداری آن به 21 هزار بشکه در روز رسید.

برنامه های حفاری در شهرستان تا پیش از ملی شدن صنعت نفت ادامه پیدا کرد و در این مدت تعداد چاههای حفری به 16 حلقه و مقدار بهره برداری به 60 هزار بشکه در روز افزایش یافت.

پس از ملی شدن صنعت نفت شرکت اکتشاف و تولید نفت ایران در سالهای 1335 و 1336، عملیات حفاری را بار دیگر در منطقه آغاز کرد و در سالهای 1338 و 1339، مرکز عملیات را از محل سابق (بابا محمد) به محل کنونی (گچساران) منتقل کرد. این برنامه تا سال 1340 ادامه داشت و تعداد چاههای حفاری شده به 46 حلقه رسید.

گازهای تولید ی عمدتاً همراه نفت بود که پس از جداسازی مقادیری سوزانده و یا به مصرف امور غیر صنعتی می رسید و مقداری نیز برای استفاده در کارخانه کود شیمایی شیراز به این شهر فرستاده می شد.

میدان مهم نفتی بی بی حکیمه در شهرستان گچساران و در 60 کیلومتری شهر دو گنبدان در سال 1340 کشف گردید. این میدان پس از میدان نفتی گچساران دومین منبع مهم نفتی استان کهگیلویه و بویر احمد بشمار می آید. از همین سال عملیات جاده سازی و حفاری چاههای نفتی و احداث کارخانه جداسازی  نفت و گاز چاههای این منطقه آغاز گردید. متعاقب آن مخازن زیرزمینی رگ سفید، پازنان، بینک، چهارپیشه و خیر آباد (لیشتر بزرگ و کوچک) کشف گردیده اند که تاکنون 210 حلقه چاه نفت به شرح زیر در این میادین نفتی حفر گردید:

1ـ در مخزن گچساران 130 حلقه چاه

2ـ در مخزن بی بی حکیمه 27 حلقه چاه

3 ـدر مخزن پازنان 25 حلقه چاه

4 ـ در مخزن رگ سفید 20 حلقه سفید

5 ـ در مخزن بینک 8 حلقه چاه

علاوه بر چاههای مذکور در دهه 1340 تعداد 6 حلقه چاه نفت در ناحیه شورم سادات محمودی در شهرستان بویر احمد حفر شده است که در منطقه به نامهای چاه بیخ بید شوروم، چاه ارزن شوروم، چاه قلعه شوروم، چاه گودگل شوروم معروفند. بعلاوه در استحصال اولیه اضافه نمود قریب 6/7 میلیارد بشکه است که معادل 1/57 درصد کل ذخایر قابل استحصال ثانویه در سطح کشور است.

4 ـ کل ذخایر نفت قابل برداشت استان (اولیه و ثانویه) معادل 9/32 میلیارد بشکه نفت خام است که معادل 8/26 درصد ذخایر نفت اولیه استان می باشد.

5 ـ بر اساس گزارش انتشار یافته بخش انرژی استان توسط سازمان مدیریت و برنامه ریزی کل کشور میزان نفت خام استخراج شده و تولیدی آن تا پایان سال 1371 معادل 1/9 میلیارد بشکه بوده است . بر اساس همین گزارش متوسط تولید روزانه نفت خام استان طی سالهای 1368 ـ71 برابر 720 هزار بشکه نفت خام بوده است.

6 ـ بر اساس استنتاج آماری از ترازنامه سال 1375  انرژی کشور که توسط وزارت نیرو انتشار یافته است میزان کل تولید نفت خام استان از 8 میدان نفتی معادل 725/098/1 بشکه می باشد و بر اساس آمار به دست آمده از دفتر انرژی سازمان مدیریت و برنامه ریزی میزان نفت خام تولید شده از همین میادین استان روزانه معادل 000/045/1 بشکه در سال 1378 بوده است.

7 ـ اگر تولید و صدور نفت خام از میادین استان طی 7 سال 1372 ـ 78 معادل یک میلیون بشکه در روز فرض کنیم میزان تولید و صدور نفت خام استان در این مدت معادل 6/2 میلیارد بشکه برآورد می گردد، که با احتساب 1/9 میلیارد بشکه میزان تولید و برداشت قبلی، کل نفت خام استخراج و بهره برداری شده تا پایان سال 1378 معادل 7/11 میلیارد بشکه برآورده می گردد. بنابراین با توجه به اینکه کل ذخایر نفت خام قابل استحصال استان 9/32 میلیارد بشکه برآورد شده است، باقیمانده نفت خام قابل برداشت استان 2/21 میلیارد بشکه می باشد.

8 ـ اگر میزان استخراج و تولید نفت خام استان معادل یک میلیون و پنجاه هزار بشکه در روز فرض کنیم با میزان تولید سالانه 365 میلیون بشکه ذخایر باقیمانده نفت خام استان به میزان 2/21 میلیارد بشکه مذکور برای مدت 55 سال آینده قابل بهره برداری خواهد بود. در شماره بعد به سهم استان کهگیلویه و بویر احمد از نفت و جایگاه آن در اقتصاد کشور اشاره خواهیم کرد....



بۆچوونه‌کان
بۆچوون بنووسه‌

ناو:  

ئیمه‌یل:  

تێکستی کۆمێنته‌که‌ت  
ژماره 58
بڵاوکراوه‌یه‌کی سیاسی گشتییه، ئۆرگانی ڕاگه‌یاندنی یه‌کێتی دیموکراتی کوردستان ده‌ریده‌کات‌
01 02 03 04 05 06 07 08
مقالات فارسی
آنالیز مسئله انتخابات ریاست جمهوری در جمهوری اسلامی
نگاهی اجمالی به روند پیدایش اعتیاد و کاهش سن زنان آسیب دیده ایران
مافی کۆپی کردن پارێزراوه‌ بۆ سایتی یه‌کێتی دیموکراتی کوردستان 2009 ده‌سپێک l هه‌واڵ l بۆنه‌ و ڕێوڕه‌سم l کۆمیته‌کان l خه‌باتی ئاشتیخوازانه‌ l ئه‌رشیف l ڤیدیۆ l په‌یوه‌ندی