ده‌سپێک l مقالات l هه‌واڵ l به‌یاننامه‌ و ڕاگه‌یاندن l سکرتێری گشتی l چاوپێکه‌وتن و وتووێژ l چاند و هونه‌ر l به‌رنامه‌ و په‌یڕه‌و l برنامه‌ و اساسنامه
ووتاری کوردی
كۆمەڵگە و سیستەم و ترس
هاوار مۆدەبێر
23 / 7 / 2015
گەر لاپەڕەكانی مێژووی شارستانیەتی مرۆڤ و ژیانە ناشارستانیەكانیشی هەڵدەینەوە و چاوێك بە سەر چەمكی هێمنی و تەناهی و دڵنیایی بخشێنین و بە دوای  هەبوونی ئەم چەمكانە لە نێو ژیانی كۆنی مرۆڤدا بگەڕێین شایەت زۆر بە دەگمەن نمونەیەكمان بەر چاو بكەوێت كە ژیانی مرۆڤەكان و كۆمەڵە مرۆڤیەكان و هەروەها شارستانیەتە مرۆییەكان بۆ زەمەنیكی دیاری كراو لە هێمنی دا ژیابێتن و تووشی دڵەڕاوكێ و ترسی بەركەوتنی هێرشی نەیار ، چ مرۆڤی و چ ئاژەڵە دڕندەكان و چ مەترسیە سرووشتەیەكان و ڕووداوە مەرگ هێنەرە سروشتیەكانیان نەبووبێت بەڵام هەموو ئەم ترسگەلە و هەموو ئەو هەڕەشەگەلە بۆ سەر ژیان كاریگەری ئەوتۆی لە سەر ڕەوتی ژیانی مرۆڤ نەبووە و هەتا هاتوە توانیویەتی خۆی بەهێزتر بكات لە بەرابەر ئەو مەترسیگەلەی كە هەڕەشە بوون بۆ سەر هێمنایەتی و دڵنیابوون لە ژیانی ، چ وەك پەرە پێدانی كەرەستە و تەكنۆلۆژیای سەربازی و بەرگری ، چ وەك پێشكەوتنی زانستی ماتماتیك و ئەندازیاری بۆ ڕووبەڕوو بوونەوە لە گەڵ ڕووداوە مەترسیدارە سرووشتیەكان و كەم كردنەوەی خەسارەكانی ڕووداوە سرووشتیەكان كە هەمووی ئەو پێشكەوتنانە تا ڕادەیەك هێمنایەتی هێناوەتە نێو ژیانی ئەوڕۆیی مرۆڤەوە بەڵام لە سووچێكی تر و لە گۆشەیەكی ترەوە گەر بڕوانینە لاپەڕە ڕەشكراوەكەی ژیانی مرۆڤی ئەوڕۆیی دەبینین كە هێشتا ئەو هەموو پێشكەوتنانە كە ژیانی مرۆڤی ئەوڕویی گرتووەتە بەر ( كە لیرە تەنیا ئاماژەمان بە كەرەستەی بەرگری و ئەندازیاری كردووە و لە ڕاستیدا هەموو زانستە گرێدراوەكانی ژیانی مرۆڤ پێشكەوتنی بە خۆوە بینیوە و ناكرێت لە بەرچاو نەگیردرێت ) نەیتوانیوە هێمنی تەواو ببەخشێت بە مرۆڤ و كارتێكەری نەرێنی ترس و دڵەڕاوكێی لە سەر دەروونی مرۆڤ نەسڕیوێتەوە ، سەرەڕای هەبوونی ترس بەڵام مرۆڤ بۆ بە دەستهێنانی تەناهی و هێمنایەتی هەرگیز خۆی نەسپاردووە بە دەست قەدەر و سەرهاتەوە و هەوڵی داوە كە خۆی سیستەماتیك ڕێكبخات و هەموو ڕەهەندەكانی ژیانی هاوبەشی بخاتە چوارچێوەی سیستەمێكی رێكخراوی بنیاتنراوی دەستكرد و خولقێنراوی هزری و ئایدیایی فەلسەفی و ئایینیەوە. لە پێناوی بە دەستهێنانی تەناهی و هێمنی ژیان مرۆڤ كۆمەڵگەی بنیات نا كە هەمان كۆمەڵگە و سیستەمی بەڕێوەبەری كۆمەڵگە بوون بە خۆلقێنەری ترسی نۆی لە سەر دەروون و هزر و كردار و وتاریدا. 
مەبەستی مرۆڤ لە بنیاتنانی كۆمەڵگە ، بە دەستهێنانی هێمنایەتی و دوور بوون لە مەترسیەكانی سەر ژیانی تاك و كۆمەڵ بووە كە بتوانێت بە چێ كردنی كۆمەڵگەی نیشتەجێ بوون ، بە سەر هەڕەشەكانی سەر ژیانی زاڵ ببێت بەڵام لە لایەكی ترەوە هەبوونی كۆمەڵگە و كۆ بوونی مرۆڤەكان بۆ درووست نەبوونی پشێوی ، سیستەمی بەرێوەبردنی پێویست بووە چ وەك باوەڕمەند كردنی ئایینی و چ وەك بەرێوەبردنی سیستەماتیكی سیاسی و یاسایی. هەر سیستەمێك كە زۆرترین خەڵك و دانیشتوانی كۆمەڵگەكەی و وڵاتەكەی پشتیوانی و هاوكاری كرابێت بە بێ ترساندن و بە بێ بوون بۆ هەڕەشە بۆ سەر ژیانی ئازادی تاك و كۆمەڵ توانیویەتی بە باشترین شێوە و بە بەهێزیەكی تەواوەوە ، بەڕێوەبەرایەتی وڵات و كۆمەڵگەكان و مرۆڤەكان بكات و ستراتیژی هێمنایەتی درووست كردن بۆ ژیانی گشتی كردووەتە بەرنامەی كاری خۆی، بەڵام هەر سیستەم و دەسەڵاتێك كە ئاخێزگەی دەسەڵاتەكەی لە لایەن زۆرینەی دانیشتووانی كۆمەڵگەوە بە ڕەوا نەزانرێت و ڕەوایەتی پێ نەدرا بێت و ناخی كۆمەڵگە بەرامبەر بەو دەسەڵاتە ئاخێنرا بێت لە ناڕەزایەتی و دەسەڵاتیش بە  نەبوونی پێگەی جەماوەری خۆی و بوونی ناڕەزایەتی گشتی ئاگادار بووبێتەوە ئەوا كەوتووەتە دۆخێكەوە كە ناچارە بووە لە دوو ڕێگە یەكێكیان هەڵبژێرێت مانەوە یان دەست هەڵگرتن.
دەست هەڵگرتن لە دەسەڵات، تەنیا لە ئەو سیستەمانەدا پەیرەوە دەكرێت كە سەرچاوەی دەسەڵات ، یاسایەكی دیموكراتیك و ڕەوایەتی وەرگرتن لە ڕێگەی هەڵبژاردنی ئازادانە و دیموكراتیكەوە بووە و بە پێچەوانەوە گەر سیستەمی دەسەڵات و دەسەڵاتداران ڕێگەی مانەوە لە سەر كورسی دەسەڵات بە هەر شێوەیەك و بە هەر نرخێك هەڵبژێرن ئەوا ئەو سیستەمە بە دڵنیاییەوە لە سیستەمێكی تەندرووست و كار پێكراو بە پێوەری ڕەوایەتی گشتی و بە دوور لە ئاكارە ستەمكاریەكان بەڕێوە ناچێت هەر بۆیە مانەوەی ئەو شێوەیە لە سیستەمی سیاسی و دەسەڵاتدار و زاڵ بە سەر جومگە سەرەكیەكانی ژیانی كۆمەڵانی خەڵك ، مەترسی بۆ سەر تەناهی و دڵنیایی و هێمنی ژیانی كۆمەڵگەی مرۆیی درووست دەكات و كاردانەوەی كۆمەڵگە و چینە جۆراوجۆرەكانی لێ دەكەوێتەوە كە دەسەڵات بۆ مانەوی خۆی ناچار دەبێت بە بەكار هێنانی هێزی سەركوت كردن بە كەرەستە جۆراوجۆرەكانی ستەمكاری بۆ ترساندن و كپ و بێدەنگ كردن و دواجار خەساندنی كۆمەڵگە .



بۆچوونه‌کان
بۆچوون بنووسه‌

ناو:  

ئیمه‌یل:  

تێکستی کۆمێنته‌که‌ت  
ژماره 58
بڵاوکراوه‌یه‌کی سیاسی گشتییه، ئۆرگانی ڕاگه‌یاندنی یه‌کێتی دیموکراتی کوردستان ده‌ریده‌کات‌
01 02 03 04 05 06 07 08
ووتاری کوردی
لە موکریانەوە بۆ زەهاو , نەتەوەیەکی زیندوو
زەویلەرزەیەک بۆ ڕووت دەرکەوتن
مافی کۆپی کردن پارێزراوه‌ بۆ سایتی یه‌کێتی دیموکراتی کوردستان 2009 ده‌سپێک l هه‌واڵ l بۆنه‌ و ڕێوڕه‌سم l کۆمیته‌کان l خه‌باتی ئاشتیخوازانه‌ l ئه‌رشیف l ڤیدیۆ l په‌یوه‌ندی