ده‌سپێک l مقالات l هه‌واڵ l به‌یاننامه‌ و ڕاگه‌یاندن l سکرتێری گشتی l چاوپێکه‌وتن و وتووێژ l چاند و هونه‌ر l به‌رنامه‌ و په‌یڕه‌و l برنامه‌ و اساسنامه
ووتاری کوردی
كۆماری ئیسلامی چۆن گەندەڵكار بەرهەم دێنێت؟
خەلیل محەممەدی
11 / 6 / 2015
پێش هەموو شتێك ئەوە ڕوون كەمەوە كە گەندەڵی دیاردەیەكی باوی نێو هەموو سێكتەر و بەشەكانی ژیانی مرۆڤە كە بكەر و یاریكەرانی نێو ئەو سێكتەرانە لە ڕێگە و ڕێكاری جیاوازەوە بۆ دەسەڵاتی فراوانتر لە هەوڵی گەندەڵیدا دەبن ئەگەر یاسایەكی ڕاستەقینەی چاودێر و بەرابەرڕوان بوونی نەبێت، لێرە تەنیا یەك شێوە لە گەندەڵكاری و بەرهەمهێنانی گەندەڵی باس دەكەم كە لە سیستەمی تۆتالیتەری ئایینیدا وەك كۆماری ئیسلامی بۆ شاردنەوەی ڕاستیەكان و فریودانی گشتی بەكار دەڕوات و دواتر بكەر و گوێڕایەڵی فەرمانەكانی دەسەڵات دەبنە قوربانی بۆ شاردنەوەی ڕاستیەكان و دەمامكدار كردنی دەسەڵات و درێژەدان بە حكومەتی گەندەڵ و سەركوتكار.  
یەكێك لە سیستەمە سیاسیە ئاڵۆزەكانی جیهان كە نە یەك حزبیە و نە فرە حزبیشە سیستەمی سیاسی كۆماری ئیسلامی ئێرانە ، هەموومان ئەوە بە ڕوونی دەبینین كە كۆماری ئیسلامی ئێران شێوازی دەسەڵاتداریەتیەكەی دیكتاتۆریەتێكی دینی لە ژێر سێبەری وەلایەتی مۆتڵەقەی فەقیهە كە گەرچی لە دوای شۆڕشی گەلانی ئێران لە ساڵی 57 هەتاوی بە هۆی هەبوونی هێزی سیاسی و حیزبی تر لە نێو گەرمەی شۆڕش دا فرە حیزبیەك بە ڕەواڵەتی وڵاتی ئێرانەوە دیار بوو بەڵام دوای ئەوەی كە حیزبی كۆماری ئیسلامی لە ژێر فەرمانی مەلاكاندا توانی جومگەكانی دەسەڵات بگرێت بە دەستەوە و هەموو حیزبەكانی تر تەفروتونا بكات و ئەوەش كە تەفروتوونا نەكرا بۆی لە وڵات وەدەری نان و تا هەنووكەش نەیهێشتووە ئەو حیزبانە بگەڕێنەوە و هەر دوای ئەوەی كە گۆڕەپانی سیاسی ئێران چۆڵ كرا لە حیزبەكان ، حیزبی كۆماری ئیسلامیش بوو بە حكومەتەت و ئیتر وەك حیزب نەمایەوە.
دیارە لە وەها سیستمێكدا كە یەك حیزب ، هەوسار كێشی حكومەت دەبێت ، بۆ كەم كردنەوەی دەنگی ناڕازیگەلی ناوخۆیی و سڕ و سارد كردنی گشتی خەڵك بەرامبەر بە مافی فرەیی هەلبژاردن لە نێوان ئابشنە جۆراوجۆرەكانی رەوتە سیاسیەكان ، هەوڵدەدرێت كە جێگرەوەیەك بۆ فرە حیزبی لە نێو سیستەمی یەكدەستی سیاسی دابنرێت كە ئەو كارە لە كۆماری ئیسلامیدا كراوە، بەو مانایەی كە لە نێو خوودی سیستەمی كۆماری ئیسلامی دا بۆ شێواندنی ڕای گشتی و فریودانی گشتی ، چەند ڕەوتێكی سیاسی جیا جیا دامەزراوە كە لە ڕەواڵەتدا وەك حیزبی سیاسی دەردەخرێن و پێناسەی حیزبیان بۆ دەكەن بەڵام لە ناوەڕۆكدا تەنیا تاقمێك كە هەموو ئەركە حیزبیەكانیان بە دەستەوەیە تاقمی سەر بە دەسەڵاتە كە بە پووڵێكی فراوان لە دارایی و سامانی گشتی وڵات لە هەوڵدان كە خەڵك بە درووشمی جۆراوجۆر بە شێوەیەكی زیرەكانە ڕێبەرایەتی بكەن و ئاراستەی بیر و هزریان لە هێڵە دژە حكومەتیەكان بگۆڕن بۆ هێڵی دەستكردی دژكراوی ناوخۆیی كە لە لایەن كەسانێكەوە بەڕێوە دەبرێت كە هەمان تاقمی سەر بە دەسەڵاتن و ئامانجیشیان پاراستنی دەسەڵاتە لە ژێر ڕكێفی خۆیاندا و نەهێشتنی ئەو كوناوەجەیە كە هێز و كەسانێكی بیر جیاواز و بە وتە و پێناسەی خۆیان دژە شۆڕش نەیەنە نێو گۆڕەپانی سیاسی و لە دواڕۆژدا جومگەكانی دەسەڵات نەكەوێتە دەستیان و هەرەس بە سیستەمی سیاسی سەركوتكاری یەك حیزبی و یەك بیر و بۆچوونی نەهێنن.
لە هەموو سیستەمێكی فكری و ئایدیۆلۆژیكی و سیاسیدا چەند هێڵی فكری و بیر و بۆچوونی لە سەر بەڕێكردن و هەڵپەڕاندنی ئەركە فكری و كرداریەكان بوونی هەیە چوونكوو مرۆڤەكان خاوەن هێزی بیركردنەوەن و رای جیاوازیشیان دەبێت لە بەڕێكردنی ئەرك و كارەكاندا لە نێۆ سیستەمێكی یەك ڕەهەندی و داپڵۆسێنەری تۆتالێتەریشدا و تەنانەت ئایینی و مەزهەبیشدا كە نموونەی ڕوون و بەرچاومان هەر ئەم كۆماری ئیسلامیەیە كە ئەو شێوە لە بیر كردنەوە بۆ پاراستنی كۆی گشتی سیستەم ڕەنگدانەوەی هەبووە بۆ درووستبوونی چەند ڕەوتی لە نێو ڕەوتێكی گشتی و یەك ڕەهەندیدا.
ئەوەی كە مەبەستمە بێژمی ئەوەیە كە سیستەمێكی یەك ڕەهەندی كاتێك كە هەوڵدەدات ئاراستەی بیركردنەوەی گشتی خەڵك بەرەو هەمان خاڵی مەبەست و دیاری كراوی سیستەم پاڵ پێوەبنرێت ، هەڵدەستێت بە درووستكردنی ڕەوتی جیاوازی سیاسی كارتوونی كە تەنیا كاریان پاراستنی كۆی گشتی دەسەڵاتە یەك ڕەهەندی و تۆتالێتەریەكەیە كە خنكێنەری دەنگی ناڕەزایەتی ڕاستەقینەیە بەرامبەر بە ئەو سیستەمە سیاسیە، ئەو كردەوەیەی سیستەم و ئەم ڕەوت درووست كردنەی دەسەڵاتی سەركوتكار بۆ خۆی ، بە مكانیزمی سەرمایە دەكرێت و ئەەو سەرمایەش لە گیرفانی گشتی و لە سەرمایەی گشتی وڵات خەرج دەكرێت كە بە هۆی ئەوەی كە سیستەم بۆ خۆی لە هەوڵداندایە بۆ فریودانی گشتی ، بەكارهێنانی سەرمایەی گشتی وڵات بۆ ئەو مەبەستە تەنیا لە ڕێگای بەخشینەوەی نهێنیەوە دەبێت كە بنەمای سەرەكیە بۆ گەندەڵی لە نێو سیستەمی یەك ڕەهەندی و دیكتاتۆریدا بۆ خۆی ، جیا لەوەی كە خەرج كردنی ئەو دارایی و سامانە گشتیە كە لە وڵاتێكی تۆتالیتەر و دیكتاتۆریەتی ئایدیۆلۆژیك و ئایینی و مەزهەبیدایە خۆی لە ڕاستیدا تەنیا بە گەندەڵی بەڕێوە دەچێت چوونكوو تەنیا خودی سیستەم و تاقمی دەسەڵاتدار ئاگاداری شێوەی خەرجكردن و بەدەستهێنانی ئەو سامان و داراییەن و چاودێرێكی ڕاستەقینە بوونی نییە كە بتوانێت لە ئەگەری هەر جۆرە گەندەڵییەكدا لێپێچنەوە لە گەندەڵكاران بكات ، كۆی سیستەم بۆ خۆی گەندەڵە و گەندەڵیش بەرهەم دێنێت و بۆ خۆیشی چاودێری خۆیەتی كە چاوپۆشی لە گەندەڵیەكانی خۆی دەكات.
كاری سیاسی و كار كردن بۆ پاراستنی ئەو جۆرە ڕژێم و سیستەمانە كە لە سەر سیستەمێكی تۆتالیتەر و یك ڕەهەندی سیاسی و یەك ڕەوتیی سیاسی دامەزراوە كارێكی مەترسیدار و پڕ كێشەیە و هەر دەم و ئان و سات ئەگەری ملبادانی بكەری سیاسی لە ئارادایە كە هەوڵی دابێت لە نێو ئەو سیستەمە سیاسیەدا جێگە پێیەك بۆ خۆی و هاوبیرانی خۆی و تاقمی خۆی لە نێو دەسەڵاتدا بدۆزێتەو ەیا ن درووست بكات ، حكیایەتی تاقمی هاشمی ڕەفسەنجانی و محەممەدی خاتەمی و ئەحمەدی نەژادیش هەمان حیكایەت و هەمان داستانە كە لە نێو سیستەمێكی گەندەڵد هەموو بكەرانی سیاسی قوربانی گەندەڵی كۆی سیستەمن و دەسەڵاتداری حەقیقی ئاراستەكەری بكەرانی سیاسیە كە بە سامانی گشتی تووشی گەندەڵیان دەكات و لە دواجار دا مل بادان و دەمكوتكردن و بێ ئابڕو كردن تەنیا بەرهەمی كۆی سیستەمی تۆتالیتەر ئایدیۆلۆژیكیە.  

      



بۆچوونه‌کان
بۆچوون بنووسه‌

ناو:  

ئیمه‌یل:  

تێکستی کۆمێنته‌که‌ت  
ژماره 58
بڵاوکراوه‌یه‌کی سیاسی گشتییه، ئۆرگانی ڕاگه‌یاندنی یه‌کێتی دیموکراتی کوردستان ده‌ریده‌کات‌
01 02 03 04 05 06 07 08
ووتاری کوردی
لە موکریانەوە بۆ زەهاو , نەتەوەیەکی زیندوو
زەویلەرزەیەک بۆ ڕووت دەرکەوتن
مافی کۆپی کردن پارێزراوه‌ بۆ سایتی یه‌کێتی دیموکراتی کوردستان 2009 ده‌سپێک l هه‌واڵ l بۆنه‌ و ڕێوڕه‌سم l کۆمیته‌کان l خه‌باتی ئاشتیخوازانه‌ l ئه‌رشیف l ڤیدیۆ l په‌یوه‌ندی