ده‌سپێک l مقالات l هه‌واڵ l به‌یاننامه‌ و ڕاگه‌یاندن l سکرتێری گشتی l چاوپێکه‌وتن و وتووێژ l چاند و هونه‌ر l به‌رنامه‌ و په‌یڕه‌و l برنامه‌ و اساسنامه
چاو پێکه‌وتن و وتووێژ
ئه‌گه‌ر ده‌رفه‌تێك هه‌بێت له‌ناوخۆی ئێراندا بۆ خه‌باتی سیاسی ئێمه‌ یه‌كه‌م رێكخراو ده‌بین كه‌ ده‌گه‌ڕێینه‌وه‌.
کوردستان دیپلۆماتیک
8 / 6 / 2014

عوسمان جه‌عفه‌ری سكرتێری یه‌كێتی دیموكراتی كوردستانی ئێران له‌دیدارێكی تایبه‌ت به‌ كوردستان دیبلۆماتیك باس له‌ هه‌لومه‌رجی ئێستای خۆرهه‌ڵاتی كوردستان ده‌كات و پێیوایه‌ حزبه‌ كوردییه‌كانی رۆژهه‌ڵاتی كوردستان هه‌مووی به‌رهه‌می ده‌ورانی  شەڕی ساردی نێوان سۆسیالیزم و كاپیتالیزمن و له‌سه‌ر ئه‌و هزره‌ كۆنانه‌ دروستبوون، یان ده‌بێت بگۆڕدرێن یان  جێگه‌ بۆ هێزی تازه‌تر چۆڵبكه‌ن. سه‌باره‌ت به‌ ئه‌لته‌رناتیفی پارته‌كه‌شیان ده‌ڵێت: باوه‌ڕمان به‌خه‌باتی چه‌كداری  نیه‌ و ئه‌و رێكخراوه‌ كوردییه‌شی كه‌ ده‌یه‌وێ رووخانی كۆماری ئیسلامی بكات به‌به‌رنامه‌ و ستراتیژی خۆی، پێموایه‌ له‌ خه‌بات لایداوه‌و  خۆی تووشی هه‌ڵه‌ی گه‌وره‌ كردووه‌.

كوردستان دیپلۆماتیك: ئه‌گه‌ر بكرێت كورته‌یه‌ك سه‌باره‌ت به‌ مێژووی پارته‌كه‌تان بۆخوێنه‌ران بخه‌یته‌ روو؟

عوسمان جه‌عفه‌ری: ئێمه‌ 20-5-2005 دوای كۆنگره‌یه‌ك كه‌ له‌ شارۆچكه‌ی دوكان به‌سترا به‌ به‌شداری 140كه‌س له‌ ئه‌ندامان و نوێنه‌رانی رێكخراوه‌كه‌مان كه‌ پێشتر كۆمیته‌ی بازسازی پارتی ژیانی ئازادی كوردستان (پژاك) بوو، به‌فه‌رمی وه‌كو رێكخراوێكی سیاسی سه‌ربه‌خۆ به‌ناوی یه‌كێتی دیموكراتی كوردستانی ئێران پێمان نایه‌ ناو گۆره‌پانی خه‌بات و تێكۆشانی سیاسی له‌ رۆژهه‌ڵاتی كوردستان، وه‌كو ده‌زانن پێشتر له‌ناو ریزه‌كانی په‌كه‌كه‌ بوین، شه‌خسی خۆم  ئه‌ندامی ده‌سته‌ی دامه‌زرێنه‌ری پارتی ژیانی ئازادی كوردستان بووم، به‌ڵام به‌هۆی ئه‌و ناكۆكیانه‌ی كه‌ له‌گه‌ڵ پارتی كرێكارانی كوردستان په‌كه‌كه‌ هه‌مان بوو و ئه‌وكات ئه‌و كێشانه‌ش چاره‌سه‌ر نه‌ده‌بوون ، ئێمه‌ و كۆمه‌ڵێك له‌و به‌رێزانه‌ی كه‌ ئه‌وكات پارتی ژیانی ئازادی كوردستانمان دامه‌زراند ناچار بووین كه‌ له‌گه‌ڵیان نه‌مێنین و له‌ مانگی 9/2004 جیا بووینه‌وه‌، ئه‌وه‌ بوو كه‌ هاتینه‌ باشوری كوردستان دوای چه‌ندین مانگ لێكۆڵینه‌وه‌ و به‌دواداچوون بۆ ئه‌و مه‌به‌ستانه‌ی كه‌ هه‌مان بوو، توانیمان له‌ 20/5/2005 كۆنگره‌ی یه‌كێتی دیموكراتی كورستان ببه‌ستین. له‌وكاته‌وه‌ تائێستا به‌ خه‌باتێكی سیاسی و مه‌ده‌نی درێژه‌مان به‌كارو چالاكی خۆمانداوه‌، هه‌روه‌ها توانیومانه‌ ئه‌و بۆشاییه‌ی كه‌ هه‌یه‌ له‌و ناوچه‌انه‌دا كه‌ له‌وانه‌یه‌ حزبه‌كانی تر نه‌یانتوانی بێت بگه‌نه‌ ئه‌و شوێنانه‌ ئێمه‌ خه‌بات و تێكۆشانی خۆمان په‌ره‌ پێبده‌ین و پڕیبكه‌ینه‌وه‌ وه‌كو ناوچه‌ باشورییه‌كانی رۆژهه‌ڵاتی كوردستان واته‌ كرماشان، ئیلام، ناوچه‌ی لورستان .

 كوردستان دیپلۆماتیك: بۆچی پێشتر ریزه‌كانی په‌كه‌كه‌تان هه‌ڵبژارد، له‌كاتێكدا چه‌ندین پارتی تر له‌ رۆژهه‌ڵاتی كوردستان هه‌بوون؟ 

 عوسمان جه‌عفه‌ری: ئه‌و كاته‌ی كه‌ په‌یوه‌ندیمان به‌ په‌كه‌كه‌وه‌ كرد 199٦  ده‌توانم بڵێم یه‌كه‌مین كه‌سانێك بووین كه‌ فكری په‌كه‌كه‌مان برده‌ نێو رۆژهه‌ڵاتی كوردستانه‌وه‌، هه‌ر له‌ ماكۆ و ورمێ،  تا ئیلام ، من و چه‌ند هه‌ڤاڵێكی دیكه‌م كه‌ ئێستا نه‌ماون ئه‌وانیش له‌ناو په‌كه‌كه‌دا و به‌هه‌مان هۆ جیابوونه‌وه‌ له‌ په‌كه‌كه‌ ، ئێمه‌ ئه‌وانه‌ بووین كه‌ بیرو فكری په‌كه‌كه‌مان برده‌ نێو كوردستانی ئێرانه‌وه‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌و كاته‌ كوردستانی ئێران له‌ ناو فه‌راغێكی فكری سیاسی و رێكخستنیدا بوو، ئه‌مه‌ش شتێك نییه‌ كه‌ مێژوو نه‌زانێت و كه‌س لپَی ئاگادار نه‌بێت، ساڵانێك بوو كه‌ خه‌باتی سیاسی فكری رێكخستنی له‌ نێو رۆژهه‌ڵاتی كوردستاندا نه‌مابوو، جا به‌هه‌ر هۆكارێكه‌وه‌ بوو بێت بۆشاییه‌كی زۆر به‌دیده‌كرا، به‌ڵام كه‌ پارتی كرێكارانی كوردستان به‌و ئیمكانیاته‌ مادی و مه‌عنه‌وییه‌ی كه‌ هه‌یبوو، به‌تایبه‌ت له‌به‌رئه‌وه‌ی یه‌كه‌مین ته‌له‌فزیۆنی ئاسمانی كوردی كرده‌وه‌ توانی له‌رێگه‌ی ئێمه‌وه‌ كه‌ هه‌موومان زانكۆمان ته‌واوكردبوو بگاته‌ ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان. ئێمه‌ش ئه‌وكاته‌ به‌راستی ده‌مانویست له‌نێو گۆره‌پانی خه‌بات و تێكۆشاندا جێگه‌ی خۆمان بگرین،  فكری په‌كه‌كه‌ ده‌یتوانی وه‌كو فكرێكی تازه‌ ئه‌و بۆشاییه‌ فكرییه‌ له‌نێو گه‌نج و رۆشنبیری رۆژهه‌ڵاتی كوردستاندا پر بكاته‌وه‌، هه‌روه‌ها بۆشایی حزبه‌كانی تر ئه‌وكاته‌ كه‌ به‌راستی جێگایان خاڵی بوو و ئێمه‌ش وامان زانی كه‌ له‌ هه‌موو لایه‌كه‌وه‌ ئه‌م فكره‌یه‌ ده‌توانێت له‌وێ جێگه‌ی خۆی بگرێت، ئێمه‌ش په‌یوه‌ندیمان به‌ په‌كه‌كه‌وه‌ كرد پێشمان خۆش بوو له‌ رێگه‌ی په‌كه‌كه‌وه‌ رێكخستنێكی سه‌ربه‌خۆی رۆژهه‌ڵاتی كوردستان دروستبكه‌ین .
 

كوردستان دیپلۆماتیك: پێتوایه‌ ئه‌و بۆشاییه‌ی كه‌ دروستببوو به‌ پارته‌كانی تری وه‌ك دیموكرات و كۆمه‌ڵه‌ پرنه‌ده‌بوه‌وه‌ كه‌ له‌وپه‌ری هێزدا بوون؟ یان جیاوازی ئێوه‌ چی بوو؟ ئه‌و بۆشاییه‌ی كه‌ ئێوه‌ پرتان كردۆته‌وه‌ له‌وكاته‌دا چی بوو ؟

عوسمان جه‌عفه‌ری: یه‌كێك له‌و ده‌لیلانه‌ ده‌توانم بڵێم كه‌ نه‌سلێكی نوێ له‌ رۆژهه‌ڵاتی كوردستاندا له‌ دوای 1370 هیجری سه‌ریهه‌ڵدا كه‌ هاتنه‌ ناوه‌نده‌كانی زانكۆ و ناوه‌نده‌كانی  رۆشنبیری و كۆمه‌ڵایه‌تی یه‌وه‌ و زۆرتر له‌وه‌ی كه‌ به‌شوێن فكرێكی ماركسی لینینیندا برۆن به‌شوێن فكرێكی دیموكراتی و كراوه‌و لیبراڵدا بوون. له‌ دووی خوردادی 1376 كه‌ بۆ یه‌كه‌مجار له‌ ئێراندا به‌ره‌ی ریفۆرم ده‌ستپێكرد له‌رێگه‌ی خاته‌می سه‌رۆك كۆماری ئه‌وكاته‌ی ئێران زۆربه‌ی كۆمه‌ڵگای كورد له‌رۆژهه‌ڵاتی كوردستاندا خولیای فكری دیموكراسی و لیبرالیزم و ئه‌و چه‌مكه‌ تازانه‌ بوون تا ئه‌وه‌ی كه‌ به‌ شوێن فكرێكی دیكه‌وه‌ بن، به‌ڵام ئه‌و فكره‌ش چونكه‌ له‌ ناوه‌نده‌وه‌ داده‌گیرسا زیاتر بۆ به‌رژه‌وه‌ندی كۆماری ئیسلامی ئێران و درێژه‌دان به‌ ته‌مه‌نی رژێم خۆی ده‌نواندو له‌رێگه‌ی نمونه‌ی وا كه‌ تا سه‌ر ئێسقان باوه‌ریان به‌ سیستمی كۆماری ئیسلامی ئێران هه‌بوو ئه‌مه‌  نه‌یده‌توانی جێگه‌ی باوه‌ری بێت بۆ ئه‌و نه‌سله‌ی كه‌ من باسمكرد، له‌به‌ر ئه‌وه‌ ئێمه‌ به‌شوێن فكرێكدا ده‌گه‌راین كه‌ ئه‌و فكره‌ فكرێكی زۆر گه‌وره‌تر له‌و چوارچێوه‌یه‌ بێت كه‌ پێناسه‌ ده‌كرێت، فكرێك كه‌ بتوانێت له‌ هه‌مانكاتدا هه‌موو داخوازییه‌كانی گه‌لی كورد وه‌كو نه‌ته‌وه‌ دابین بكات، له‌هه‌مانكاتیشدا ئینسانی كورد بۆ خۆی كه‌سایه‌تییه‌كی سه‌ربه‌خۆ و خاوه‌ن ئیراده‌ی هه‌بێت، ئه‌وكاته‌ش نه‌ خه‌باتی چه‌كداری مابوو لای حزبه‌كانی رۆژهه‌ڵاتی كوردستان نه‌ رێگه‌ی بڵاوكراوه‌ و ئه‌ده‌بیاتیش به‌دیده‌كرا كه‌ بتوانێت بگات به‌ ده‌ستی چینی گه‌نج و خوێنده‌وار تا ئه‌و بۆشاییانه‌ پربكاته‌وه‌، به‌ڵام ئه‌و ئه‌ده‌بیاته‌ زۆر و گه‌وره‌یه‌ی كه‌ له‌لایه‌ن په‌كه‌كه‌وه‌ هه‌بوو، كه‌ هه‌م بیرێكی نه‌ته‌وه‌یی كوردی بوو، هه‌م بیرێك بوو ته‌مسیلی ئیراده‌ی نه‌ته‌وه‌یی كوردی ده‌كرد، ئێمه‌ ئه‌مانه‌مان به‌لاوه‌ باشتر بوو ده‌مانبینی كه‌ سه‌ره‌رای ئه‌و هه‌موو زه‌حمه‌ت و سه‌ختی و ناره‌حه‌تیه‌ی كه‌ هه‌بوو، به‌ڵام په‌كه‌كه‌ له‌ رۆژهه‌ڵاتی كوردستانه‌وه‌ ده‌ستپێكرد تا گه‌یشته‌ ئیلام، راسته‌ ئێمه‌ جیابووینه‌ته‌وه‌ له‌ په‌كه‌كه‌ ئێستا باسی ئه‌وه‌ش ده‌كه‌م كه‌ ئێمه‌ كێشه‌مان له‌گه‌ڵ په‌كه‌كه‌ چی بوو كه‌ جیابووینه‌وه‌، ئه‌مه‌ گرنگه‌ به‌لای ئێمه‌وه‌. په‌كه‌كه‌ ئه‌وكاته‌ توانی ئه‌و بۆشاییه‌ پربكاته‌وه‌  و ته‌نیا لایه‌نه‌ن كه‌ له‌ ئه‌مرۆشدا گۆڕه‌پانی كوردستانی رۆژهه‌ڵاتی به‌ده‌سته‌وه‌یه‌ ، به‌ڵام كێشه‌ی ئێمه‌ له‌گه‌ڵ په‌كه‌كه‌ كه‌ نه‌مان توانی هه‌ڵ بكه‌ین هه‌ر له‌رۆژی یه‌كه‌مه‌وه‌ به‌ په‌كه‌كه‌ مان وتوه‌ كه‌ ده‌مانه‌وێت سه‌ربه‌خۆ بین، له‌ چوارچێوه‌ی به‌رژه‌وه‌ندی رۆژهه‌ڵاتی كوردستاندا تێكۆشان بكه‌ین به‌م جۆر و شێوه‌یه‌ له‌گه‌ڵ په‌كه‌كه‌ هه‌ڵسوكه‌وتمان ده‌كرد، به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ براده‌رانی په‌كه‌كه‌ ئه‌وكاته‌ له‌گه‌ڵ ئه‌م بیروبۆچونانه‌ی ئێمه‌ نه‌بوون ته‌نها وه‌كو پشتی جبهه‌یه‌ك له‌ رۆژهه‌ڵاتی كوردستان سودیان ده‌بینی ئێمه‌ش ئه‌م بیروبۆچوونانه‌مان قبوڵ نه‌بوو  له‌به‌رئه‌وه‌ تا دوا خاڵیش له‌گه‌ڵ په‌كه‌كه‌ هه‌وڵماندا كه‌ سه‌ربه‌خۆیمان پێبدات و بتوانین خۆمان له‌چوارچێوه‌ی فكرێك كه‌ خزمه‌تی كوردی رۆژهه‌ڵات بكات و گرێدراوی پارچه‌یه‌كی تر نه‌بێت درێژه‌ به‌ خه‌باتی خۆمان بده‌ین، مه‌به‌ستی ئێمه‌ له‌وه‌دا نییه‌ كه‌ به‌رژه‌وه‌ندی كورد له‌ هه‌رچوار پارچه‌ی كوردستاندا یه‌ك نییه‌، به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانمان یه‌كه‌، به‌ڵام  هه‌ر پارچه‌یه‌ك جیاوازه‌ له‌ چاو پارچه‌یه‌كی دیكه‌دا، ئه‌مانه‌مان له‌ په‌كه‌كه‌ ده‌ویست و ئه‌وه‌مان پێ قبوڵ نه‌بوو، چونكه‌ په‌كه‌كه‌ له‌ باكوری كوردستان داوای كۆمارێكی دیموكراتی بۆ توركیا ده‌كات هه‌ر به‌هه‌مان شیتی بۆ ئێران و رۆژهه‌ڵاتی كوردستان ده‌ویست، یان ئه‌وه‌ی ئێستا ناوی پرۆسه‌ی دیموكراتییه‌ كه‌ به‌و شێوه‌ی له‌ توركیا دانراوه‌ بۆ كوردی باكور بۆ كوردی رۆژئاوا دانراوه‌، هه‌ر به‌و جۆره‌ش بۆ كوردی رۆژهه‌ڵاتی كوردستان بێت ئێمه‌ ده‌مانویست په‌یوه‌ندی ئۆرگانیكی سه‌ربه‌خۆمان هه‌بێت ده‌مانویست له‌ كار و چالاكییه‌كانماندا سه‌ربه‌خۆیی ته‌واومان هه‌بێت، یان له‌ كاروباری دیپلۆماتیكدا سیاسه‌تی خۆمان هه‌بێت كه‌ له‌گه‌ڵ كێدا په‌یوه‌ندیمان هه‌بێت،به‌ڵام ئه‌و شتانه‌ بۆ ئێمه‌ پێشتر دانرا بوو واته‌ پێش ئه‌وه‌ی هه‌نگاو هه‌ڵبهێنین بۆ شتێك هه‌مووشتێك پێناسه‌ ده‌كراو ده‌سه‌پێنرا به‌سه‌رماندا.

كوردستان دیپلۆماتیك: ئێستا په‌شیمان نیت له‌وه‌ی كه‌ له‌گه‌ڵ په‌كه‌كه‌دا خه‌باتتكردووه‌؟

عوسمان جه‌عفه‌ری: من په‌شیمان نیم، چونكه‌ ئه‌وه‌ی كردومه‌، بۆ كورد كردومه‌،  بروام به‌و بیروبۆچوونه‌ هه‌بووه‌ كه‌ خه‌باتی بۆ بكه‌م، ئێستاش ئه‌وه‌ی كه‌ كردومه‌ به‌ به‌شێك له‌ مێژووی خۆمی ده‌زانم و شانازیشی پێوه‌ ده‌كه‌م كه‌ توانیومه‌ له‌ رۆژئاوای كوردستان له‌ حه‌له‌ب و عه‌فرین و هه‌تا ماوه‌یه‌كیش بۆ باكور خه‌باتم كردووه‌ و هه‌موو ئه‌وانه‌ جێگه‌ی شانازیمن، كێشه‌ی من له‌گه‌ڵ په‌كه‌كه‌ كێشه‌ی ناسه‌ربه‌خۆبوونی رێكخراوه‌كه‌مان بوو، له‌گه‌ڵ ئه‌مانه‌شدا پێموایه‌ ئێستاش رێكخستنی ئه‌وان به‌هێزترین و به‌رچاوترینه‌ .

كوردستان دیپلۆماتیك: په‌یوه‌ندیتان له‌گه‌ڵ حزبه‌كان به‌گشتی چۆنه‌، به‌تایبه‌تی په‌یوه‌ندیتان له‌گه‌ڵ حزبه‌كانی  كۆمه‌ڵه‌ و دیموكرات ؟

عوسمان جه‌عفه‌ری: ئێمه‌ په‌یوه‌ندی باشمان له‌گه‌ڵیاندا هه‌یه‌، هاتوچۆی گه‌رموگورمان هه‌یه‌ له‌گه‌ڵ هه‌موویاندا هه‌م براده‌رانی كۆمه‌ڵه‌،  هه‌م براده‌رانی دیموكرات. بۆ هه‌رشتێك كه‌ دێته‌ پێشه‌وه‌ ئاڵوگۆری بیروبۆچوون له‌ نێوانماندا هه‌یه‌.
 

كوردستان دیپلۆماتیك: وه‌كو هێزێكی ئۆپۆزسیۆن تا چه‌ند بڕواتان به‌ خه‌باتی چه‌كداری هه‌یه‌ یان كار بۆ خه‌باتی مه‌ده‌نی ده‌كه‌ن؟

عوسمان جه‌عفه‌ری: یه‌كێك له‌ كێشه‌كانی ئێمه‌ له‌گه‌ڵ په‌كه‌كه‌ له‌وكاته‌دا ئه‌و گروپه‌ی كه‌ جیابووینه‌وه‌، ئه‌وه‌بوو باوه‌رمان به‌ خه‌باتی شاخ نه‌بوو به‌ ئێستاشه‌وه‌. ئێمه‌ وه‌كو رێكخراوه‌كه‌ی خۆمان یه‌كێتی دیموكراتی كوردستان له‌ ئێستادا باوه‌ڕمان به‌شه‌ڕی چه‌كداری  نیه‌ و  رێگه‌یه‌كی نه‌گونجاوه‌.
سوریشین كه‌ رێكخراوه‌كه‌مان بزوتنه‌وه‌یه‌كی سیاسی و مه‌ده‌نییه‌، به‌ڵام به‌ڕاستی سیاسی و مه‌ده‌نی بێت و ناوه‌ڕۆكه‌كه‌ی پڕبوبێته‌وه‌، شتێكی هه‌روا خاڵی و له‌چوارچێوه‌ی هه‌ندێ نوسراوو قسه‌دا كورت نه‌بوبێته‌وه‌، چونكه‌ سه‌رده‌می شه‌ڕ به‌سه‌رچوو، دوو جه‌مسه‌ری بوونی جیهان نه‌ما، كه‌ تۆ شه‌ڕ بكه‌یت و جه‌مسه‌ره‌كه‌ی تر یارمه‌تیت بدات. سود له‌ناكۆكی و ململانێی جه‌مسه‌ره‌كان وه‌ربگرین. به‌ڵام باوه‌ڕمان به‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ چه‌ك بۆ پاراستنی خۆت شتێكی ڕه‌وایه‌. جگه‌ له‌وه‌ باوه‌ڕمان به‌ چه‌ك نییه‌.

كوردستان دیپلۆماتیك: بێتوایه‌ به‌ خه‌باتی مه‌ده‌نی و نیشته‌جێ بوون له‌ كه‌مپ و ئۆردۆگاكان هیچ ئاڵوگۆڕێك له‌ ئێراندا به‌دیبێت؟

عوسمان جه‌عفه‌ری: من ناڵێم له‌ قه‌ندیل هاتینه‌ خواره‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ له‌ ئۆردۆگا دابنیشین.

كوردستان دیپلۆماتیك: به‌ڵام ئێستا ئێوه‌ له‌كه‌مپدان؟

عوسمان جه‌عفه‌ری: ئێمه‌ كه‌مپمان نییه‌، به‌ڵكو ته‌نیا جێگه‌یه‌كمان هه‌یه‌.

كوردستان دیپلۆماتیك: به‌ڵام ئێمه‌ به‌شێوه‌یه‌كی گشتی قسه‌ له‌سه‌ر پارته‌كانی خۆرهه‌ڵاتی كوردستان ده‌كه‌ین، كه‌ له‌ كه‌مپ و ئۆردوگاكاندا نیشته‌جێ‌ بوون؟

عوسمان جه‌عفه‌ری: من ناتوانم به‌ نوێنه‌رایه‌تی ئه‌وان قسه‌ بكه‌م. له‌وانه‌یه‌ ئه‌و هه‌لومه‌رجه‌ی به‌سه‌ر حزبه‌كانی خۆرهه‌ڵاتی كوردستاندا سه‌پاوه‌، وایكردووه‌ له‌و شوێنه‌ی (كه‌ ئێوه‌ ناوی ده‌نێن ئۆردۆگا) دابنیشن، به‌ڵام به‌دڵنییاییه‌وه‌ ده‌یڵێم هیچ كامیان پێیان خۆش نیه‌ له‌و ئۆردوگایانه‌ دابنیشن. هیچ كامیان باوه‌ڕیان به‌ خه‌باتی ئۆردوگا نیه‌ و پێیان وانیه‌ كه‌ به‌خه‌باتی سیاسی و مه‌ده‌نی ده‌توانن ئاڵوگۆڕ له‌ ئێران به‌دیبهێنن. هه‌ڵبه‌ته‌ ئه‌مه‌ قسه‌ی ئه‌وانه‌، من بۆ خۆم باوه‌ڕم به‌ خه‌باتی چه‌كداری نیه‌. وه‌كو رێكخراوه‌كه‌شمان هیچ كات باسی ئه‌وه‌مان نه‌كردووه‌ كه‌ ده‌بێت كۆماری ئیسلامی بڕوخێت تا كێشه‌ی كود چاره‌سه‌ر بكرێت. ئه‌مه‌ هه‌میشه‌ خاڵی ناكۆكی رێكخراوه‌كه‌ی ئێمه‌ و پارته‌كانی تری خۆرهه‌ڵات بووه‌. چونكه‌ رووخانی كۆماری ئیسلامی كاری رێكخراوه‌كانی كورد نییه‌، ئه‌و رێكخراوه‌ كوردییه‌ی كه‌ ده‌یه‌وێ رووخانی كۆماری ئیسلامی بكات به‌به‌رنامه‌ و ستراتیژی خۆی، پێم وایه‌ له‌ خه‌بات لایداوه‌و  خۆی تووشی هه‌ڵه‌ و گیروگرفتی گه‌وره‌ كردووه‌. من ئێستا ده‌ڵێم ئه‌گه‌ر ده‌رفه‌تێك هه‌بێت له‌ناوخۆی ئێراندا به‌وه‌ی رێكخراوێكی كوردی بتوانێت خه‌باتێكی سیاسی به‌ ئیراده‌ی خۆی بكات، له‌وانه‌یه‌ ئێمه‌ یه‌كه‌م رێكخراو بین كه‌ بڕۆینه‌وه‌ بۆ ناوه‌وه‌و ده‌ست به‌ خه‌باتی سیاسی بكه‌ین.

كوردستان دیپلۆماتیك: باشه‌ ئه‌گه‌ر ئێوه‌ ده‌رفه‌تی گه‌ڕانه‌وه‌تان نه‌بێت و باوه‌ڕتان به‌ خه‌باتی چه‌كداریش نه‌بێت و متمانه‌تان به‌ ئه‌مریكاش نه‌بێت بۆ ده‌ستوه‌ردان، ئه‌ی چاوه‌ڕوانی چین؟

عوسمان جه‌عفه‌ری: كام سیسته‌م له‌ جیهاندا پێی ده‌ڵێن سیسته‌می دیكتاتۆری، پێموایه‌ رۆژێك له‌ رۆژان ئه‌و رژێمه‌ بۆخۆی (كه‌ یاسای دیاله‌كتیك وایه‌) ناچاره‌ به‌ گۆڕانكاری، یان ده‌بێت بڕوات، به‌ڵام مه‌رج نیه‌ ڕۆیشتنه‌كه‌ی به‌ ده‌ستوه‌ردانی ده‌ره‌كی و یان هێزێكی گه‌وره‌تر له‌ خۆی بێت. زۆرجار راپه‌ڕینێكی سه‌رتاسه‌ری گه‌وره‌ رووده‌دات ئه‌و سیسته‌مه‌ ده‌گۆڕێت بۆ نمونه‌ ئه‌وه‌ی كه‌ له‌م رۆژانه‌دا له‌ ئۆكرانیا ڕوویدا یان له‌وڵاتانی عه‌ره‌بی، به‌ راپه‌ڕینی جه‌ماوه‌ری ده‌توانن زه‌مینه‌ی گۆڕانكاری له‌و سیسته‌مانه‌ دروستبكرێت.

كوردستان دیپلۆماتیك: به‌ڵام له‌ئێراندا چه‌ند بزوتنه‌وه‌یه‌ك سه‌ریهه‌ڵدا نموونه‌ی بزوتنه‌وه‌ی سه‌وز، به‌ڵام بۆ كورده‌كان نه‌چونه‌ پاڵ ئه‌و بزوتنه‌وانه‌وه‌؟

عوسمان جه‌عفه‌ری: به‌بڕوای من هه‌ڵه‌یه‌ك بوو كردمان، ئه‌گه‌ر گه‌لانی ئێران داوای گۆڕانكاری ده‌كه‌ن، ناچارن كورد، ئازه‌ری، توركمان، به‌لوچ، عه‌ره‌ب، هه‌موو پێكه‌وه‌ هاوكاری یه‌كتری بن، ئه‌گه‌ر هاوكاری یه‌كترنه‌بن ناتوانن به‌ هیچ شێوه‌یه‌ك گۆڕانكاری له‌ سیسته‌می كۆماری ئیسلامیدا دروست بكه‌ن .

كوردستان دیپلۆماتیك: تۆ باست له‌وه‌كرد كه‌ كورد پێویسته‌ له‌گه‌ڵ نه‌ته‌وه‌كانی تری ئێراندا هاوكار و هه‌ماهه‌نگ بێت به‌ڵام ئێوه‌ وه‌كو پارته‌كانی خۆرهه‌ڵاتی كوردستان له‌ناوخۆشتاندا یه‌كگرتوو ته‌با نین  و ناتوانن له‌ هاوپه‌یمانیه‌كدا یه‌كبگرنه‌وه‌؟

عوسمان جه‌عفه‌ری: من پێموایه‌ حزبه‌ كوردییه‌كانی رۆژهه‌ڵاتی كوردستان "ته‌نانه‌ت له‌ پارچه‌كانی تری كوردستانیش" هه‌مووی به‌رهه‌می سه‌رده‌مانی شه‌ڕی ساردو ده‌ورانی سۆسیالیزم و كاپیتالیزمن و له‌سه‌ر ئه‌و هزره‌ كۆنانه‌ دروستبوون، هه‌ركام له‌م حزبانه‌ حه‌فتا ساڵ به‌سه‌ریاندا تێده‌په‌ڕێت وه‌كو ستراكچه‌ر و فكر، هه‌ربۆیه‌ یان ده‌بێت بگۆڕدرێن یان ده‌بێت جێگه‌ بۆ هێزی تازه‌تر چۆڵبكه‌ن. ئه‌مڕۆ ته‌نیا كێشه‌ی نه‌ته‌وه‌ییمان نیه‌، كێشه‌ی نه‌ته‌وه‌یی ئه‌گه‌ر زانستیانه‌ سه‌یری بكه‌ین، هی سه‌ده‌ی بیسته‌م بوو، راسته‌ ئێمه‌ كێشه‌ی نه‌ته‌وه‌ییمان چاره‌سه‌ر نه‌بووه‌، به‌ڵام ئه‌مڕۆ چه‌مكی تازه‌تر هاتۆته‌ پێشه‌وه‌، كه‌ به‌داخه‌وه‌ حزبه‌كان هه‌ڵگری ئه‌و چه‌مكه‌ تازانه‌ نین كه‌ بۆ ئه‌م سه‌ده‌ تازه‌یه‌ی كه‌ ده‌بێت له‌سه‌ر ئه‌و بنه‌مایانه‌ كاربكه‌ین و رێكخستن و كاری راگه‌یاندنمان هه‌مووی له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ببه‌ین به‌ڕێوه‌. ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئه‌و حزبانه‌ ناتوانن بگه‌نه‌ یه‌ك چونكه‌ چه‌مكه‌كانیان كۆنن. ئێستا بۆ ئه‌و هه‌موو بزوتنه‌وه‌ ناوخۆییانه‌ سه‌ریانهه‌ڵداوه‌، له‌به‌ر چییه‌؟ له‌به‌ر بۆشایی و یه‌كنه‌گرتوویی و نه‌بوونی هاوكاری نێوان حزبه‌كانه‌ كه‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ن. ئه‌مڕۆ ئه‌گه‌ر بڕوانینه‌ باكوری كوردستان، نموونه‌ی خه‌باتی شاخ و شاریان پێكه‌وه‌ گرێداوه‌، ئه‌و بۆشاییانه‌یان پركردۆته‌وه‌، هه‌ربۆیه‌ رژێمی توركیا (كه‌ یه‌ك له‌ دوای یه‌ك دیكتاتۆری بوون و كوردیان به‌ توركی شاخاوی ده‌ناساند، تا ئه‌م دواییانه‌ش كه‌س نه‌یده‌توانی به‌زمانی كوردی قسه‌ بكات) ئه‌سڵه‌ن ناسنامه‌یه‌ك به‌ ناوی ناسنامه‌ی نه‌ته‌وه‌ی كورد بوونی نه‌بوو. ئه‌و سیسته‌مه‌ گۆڕا بۆ خه‌باتێكی چڕوپڕی مه‌ده‌نی و سیاسی گرێدراو به‌شاخ. رژێمی شا و كۆماری ئیسلامیش هیچ كات نكۆڵیان له‌ بوونی كورد و كلتور و زمانه‌كه‌ی نه‌كردووه‌. به‌ قه‌ولی خۆیان، هه‌میشه‌ كوردیان به‌یه‌كێك له‌ نه‌ته‌وه‌ ڕه‌سه‌نه‌كانی ئێران ناساندووه‌. رادیۆ و ته‌له‌فزیۆن و رۆژنامه‌ و گۆڤاری كوردیش هه‌بووه‌. هه‌رچه‌نده‌ ئه‌و راگه‌یاندنه‌ گوزارشتیان له‌ ئایدۆلۆژیای رژێم كردووه‌، به‌ڵام لانیكه‌م به‌زمانی كوردی بووه‌. باشه‌ چۆن ئه‌وان تونیان رژێمی توركیا چۆك پێدابده‌ن بگاته‌ ئه‌م خاڵه‌ی كه‌ بۆنموونه‌ داود ئۆغڵۆی نه‌ژادپه‌رست له‌م رۆژانه‌دا دێته‌ زانكۆی ئه‌مریكی له‌ سلێمانی به‌ زمانی كوردی قسه‌ ده‌كات ئه‌گه‌ر به‌سیمبولیكیش بێت، به‌ڵام له‌ ئێراندا وێرای ئه‌و هه‌موو كرانه‌وه‌یه‌ی كه‌ هه‌بووه‌، پارته‌كانی خۆرهه‌ڵات نه‌یانتوانیوه‌ سودی لێوه‌ربگرن.

كوردستان دیپلۆماتیك: ره‌خنه‌تان زۆره‌ له‌ كۆمه‌ڵه‌ و دیموكرات و له‌سه‌رجه‌م حزبه‌كانی تری خۆرهه‌ڵات، ئه‌لته‌رناتیڤی ئێوه‌ چیه‌ بۆ بارودۆخی خۆرهه‌ڵات؟

عوسمان جه‌عفه‌ری: ره‌خنه‌كانمان له‌ ڕووی دڵسۆزی و هه‌ستكردن به‌ ئێش و ده‌ردی نه‌ته‌وه‌ییمانه‌وه‌یه‌. ئێمه‌ ده‌ڵێن كۆمه‌ڵه‌كان، دیموكراته‌كان، یه‌كه‌م شت پێمانخۆشه‌ كه‌ شتێك به‌ناوی دیموكراته‌كان نه‌مێنێت شتێك به‌ناوی كۆمه‌ڵه‌كان نه‌مێنێت. یه‌ك دیموكرات و یه‌ك كۆمه‌ڵه‌ هه‌بێت و ناكۆكیه‌كه‌كانی نێوانیان نه‌مێنێت.
به‌دڵنیاییه‌وه‌ له‌ دۆخێكی وادا كه‌ باكوری كوردستان خه‌باتێكی چڕوپڕی خۆی هه‌یه‌ و له‌ گفتوگۆ و ئاشتی و نزیكبووه‌نه‌وه‌ به‌ چاره‌سه‌رێكن. رۆژئاوای كوردستانیش گه‌یشتوه‌ به‌و ئاسته‌ی كه‌ ئیراده‌ی خۆبه‌ڕێوه‌به‌ری رابگه‌یه‌نێت، باشوری كوردستانیش ئه‌و 23 ساڵه‌ ئه‌زمونێكه‌ هه‌موومان ده‌یبینین و حكومه‌تێكه‌ و به‌ره‌و سه‌ربه‌خۆبوون هه‌نگاو ده‌نێت. ماوه‌ته‌وه‌ رۆژهه‌ڵاتی كوردستان كه‌ به‌راستی بێده‌نگی و سستی باڵی كێشاوه‌ به‌سه‌ریا. ئه‌وه‌ی كه‌ ده‌توانێت كه‌ ئه‌و سستی و بێده‌نگیه‌ بشكێنێت. لانیكه‌م جموجۆڵێكیش له‌وێ دروست بكات و رۆژهه‌ڵاتی كوردستانیش گرێ بدات به‌ خه‌باتی پارچه‌كانی تر، كه‌ ئه‌مڕۆ هه‌ركامیان له‌ ئاستێكی به‌رزدان بۆ خه‌بات و رزگاری نیشتمانی، ئه‌وه‌یه‌ كه‌ حزبه‌كان یه‌كبگرن له‌ چوارچێوه‌ی پلاتفۆرمێكدا. ده‌ست له‌ ناكۆكیه‌كانیان هه‌ڵبگرن و بتوانن په‌یوه‌ندییه‌كی پته‌و له‌گه‌ڵ بزوتنه‌وه‌ ناوخۆییه‌كاندا دروستبكه‌ن و خه‌باتی ده‌ره‌وه‌ و ناوه‌وه‌ پێكه‌وه‌ گرێ بده‌ن. ئه‌مه‌ ده‌بێت به‌ ئه‌لته‌رناتیڤێك له‌م قۆناغه‌دا كه‌ به‌ڕاستی رۆژهه‌ڵاتی كوردستان دواكه‌وتووتره‌ له‌ خه‌باتی پارچه‌كانی تر له‌ ئاستی گه‌یشتن به‌ مافه‌كاندا بۆ ئه‌وه‌ی بتوانن له‌ناوخۆدا وه‌ڵامده‌ره‌وه‌ی تۆزێك له‌ خواست و ویستی خه‌ڵكی كوردبن. 
 


  پرۆفایل

*عوسمان جه‌عفه‌ری.
*ساڵی 1970 له‌ شاری جوانڕۆ_ كرمانشان له‌ دایك بووه‌.
* هه‌ڵگری بروانامه‌ی ماسته‌ره‌ له‌ مێژوو شارستانیه‌تی ئیسلام.
* ساڵی 1996 په‌یوه‌ندی به‌ پارتی كرێكارانی كوردستان (په‌كه‌كه‌) كردووه‌.
* ساڵی(  2001_ 2003)له‌ سوریا به‌پرسی رێكخراوی خوێندكارانی (په‌كه‌كه‌) بووه‌.
*ساڵی 2004 ئه‌ندامی دامه‌زرێنه‌ری (پژاك) بووه‌ له‌ باشوری كوردستان .
* له‌ 25/9/2004 له‌ پارتی ژیانی ئازادی كوردستان (پژاك) جیابۆته‌وه‌.
* ئێستا سكرتێری یه‌كێتی دیموكراتی  كوردستانه‌.
 




بۆچوونه‌کان
بۆچوون بنووسه‌

ناو:  

ئیمه‌یل:  

تێکستی کۆمێنته‌که‌ت  
ژماره 57
بڵاوکراوه‌یه‌کی سیاسی گشتییه، ئۆرگانی ڕاگه‌یاندنی یه‌کێتی دیموکراتی کوردستان ده‌ریده‌کات‌
01 02 03 04 05 06 07 08
چاو پێکه‌وتن و وتووێژ
ئه‌گه‌ر ده‌رفه‌تێك هه‌بێت له‌ناوخۆی ئێراندا بۆ خه‌باتی سیاسی ئێمه‌ یه‌كه‌م رێكخراو ده‌بین كه‌ ده‌گه‌ڕێینه‌وه‌.
موحسین باوه‌جانی: لایه‌نانێك هه‌ن یه‌كگرتوویی پارته‌ كوردییه‌كان لایان وه‌ك جامی ژه‌هره‌ هیوادارم نۆشی گیانیان بێت
مافی کۆپی کردن پارێزراوه‌ بۆ سایتی یه‌کێتی دیموکراتی کوردستان 2009 ده‌سپێک l هه‌واڵ l بۆنه‌ و ڕێوڕه‌سم l کۆمیته‌کان l خه‌باتی ئاشتیخوازانه‌ l ئه‌رشیف l ڤیدیۆ l په‌یوه‌ندی