ده‌سپێک l مقالات l هه‌واڵ l به‌یاننامه‌ و ڕاگه‌یاندن l سکرتێری گشتی l چاوپێکه‌وتن و وتووێژ l چاند و هونه‌ر l به‌رنامه‌ و په‌یڕه‌و l برنامه‌ و اساسنامه
چاند هۆنه‌ر
كار تۆزێ عارەقی پێوە نەكەی بە كەڵك نایەت
نووسینی: ئاوات كەزازی
30 / 8 / 2015
ئەمە میر مندڵێك وتی و بەرلەوەی بیگێڕمەوە بۆتان كە لە كۆی و چۆن بیستم و كەش و هەوای بیستنەكەی چۆن بوو دەبێ لە گەڵ خۆم بتانبەمە ئەو جێگایە و ئەو كاتەی كە ئەو وتە ناوازەیەم لە منداڵێكی ئێسك سووكی پڕ هێز و زبر و زەنگم بەر گوێ كەوت و مەبەستیشم تەنیا گێڕانەوەی حیكایەتێك نیە كە كاتی خۆم و كەسی خۆێنەریشی پێوە بكوژم ، گەرچی ئەو وتەیەی ئەو میرمنداڵە باسی كرد لە پەندێكی پێشینیان دەچێ كە میراتێكی كۆنی مرۆڤە و هەر بە وتی وتی و گێڕانەوەی سینگ بە سینگ و گوێ بە گوێ بۆ ئەوڕۆكانە مابێتەوە و پێدەچێت ئەم وتەیەی میرمنداڵە كاركەرەش لە هەمان ڕەگەوە هاتبێت و بەر گوێی ئەو منداڵەش كەوتبێت و ئەویش بە گوێ منیدا داو منیش دەیگێڕمەوە و دەیدەم بە دەم نووكی پێنووسەوە و دەیخەمە بەردەم خودی خۆمەوە بۆ ئەوەی لە بیرم نەچێت كە خەڵكێك ماندوو بوون و عارەقە ڕێشتن وەك ئەرك دەبینن و چێژی لێ وەردەگرن و هەوێنی مەیینی ژیانیان گرێدراوی خۆ ماندوو كردن و عارەقە ڕێشتنە.
هاوین و ئێوارانی گەرمەسێر ، دوانەیەكی پڕ لە هەڵمی گەرمان و نمە بای زلانیش گەر بوونی بێت، ئەوا هاوكێشەكە تەواو دژی مرۆڤی دووپێ و گیانداری چوارپێیە، هەناسەت توند دەبێت و هەست بە خنكان دەكەی و شیپی شەلاقەی بای گڕداری زلانیش دەمووچاوت سوور هەڵدەگەڕێنێت، سوور هەڵگەڕانی دەمووچاو بە هۆی گڕی گەرما و ڕێكردنی بەر تیشكی ئەفتاو تاقەتت كەم دەكات و هێزی لاشت سەر بەرەو خوار لێژ دەبێتەوە و فشاری خۆێنت بەرەو كەوتن دەچێت، هیلاكی ڕێگا و گەرمای نێو كۆڵانەكانی شار وای لێكرد بووم كە خۆم بەرەو هەر سێبەرێك بكێشم و خۆم بدەمە بن سێبەری هەر دیوار و ماڵ و دارێك و خۆم بگەیەنمە ئەو ڕیزە دووكانەی كە ئەمەویست پێویستیەكانمی لێ بكڕم. 
ژیان پڕە لە پێویستی و داخوازی ، خورادن و خواردنەوە لە هەموو ئەوانی تر بە پێویستترە و هەموو هەوڵی ئەم گیاندارە دوو پێیە بۆ بە دەست هێنانی پێداویستی خواردنی و خورادنەوەكانی خۆی بووە كە بووتە هۆی ئەوەی كە ، جیهانێكی پڕ لە گەشە درووست كات كە مۆدێڕن بوونی ژیانی بە دواوە بووە و ڕووی كاولكاری و هاڕینی خۆیشی نیشانداوە كە ژینگەی بەرەو لێواری مەرگی هەمیشەیی پاڵ پێوە ناوە.
هەڵپە هەڵپی گڕی ئەم گەرمایە هەمووی ڕەحمەتی تیشكی هەتاو نییە ئەوە زەحمەتی مرۆڤە بۆ گۆی زەوی كە گڕی لە تۆپەڵەی خۆڵینەكەی بەرداوە و بن پێیی خۆی كردووە بە زبڵدانێك كە ژیان لە داهاتوودا ببێتە زەحمەت لە ژێر تیشكی بە ڕەحمەتی هەتاودا، تاوانباریش لە ڕای گشتیدا نەك مرۆڤ بەڵكوو هەتاوی بێ دەرەتانی وزە بەخش و ژینەرە.
هەواكەی زۆر گەرمە، ئاگر ئەبارێ، ئەمە وتەی یەكێك لە خاوەن دووكانەكان بوو، پیاوێكی خوەش پۆشی كوردی پۆش و ڕەش پۆش كە سپیایی سمێڵ و ڕیشی لە بن بنەوەی موە ڕەشكراو و رەنگكراوەكەی دیار بوو، وتم بەڵێ ئاگر ئەبارێ ، چەند میر منداڵیشی لێ بوو كە یەكێكیان هاتە دەنگوو وتی دنیا بووە بە جەحانم. 
پیاوە سمێڵ ڕەشكراوەكە زەردەخەنەیەكی كرد كە بە دەم قسەی منداڵكەوە و سەیری منیش دەكرد كە چاوم بە ددانەكانی كەوت كە زەرد بوونەتەوە و زەردیەكەیشی هی سیگار بوو كە ئەوەم بینی تۆزێ مەودای نێوانی خۆمانم پاراست نەكوو لە ژێر هەڵمی ئەو گرما و شەرایە بۆنی ژەنگی سیگاری سمێڵ ڕەنگ كراوێك ئەوەندەی تر بێزاریم بۆ درووست بكات و فشاری دەروونیشم بۆ زیاد بكات. 
لە بەر ئەوەی خۆم لە وتووێژ لە گەڵ ئەو پیاوە بپارێزم تۆزێ خۆمم گێل كرد و ملم هەڵگەڕاندوو چوومە نێو دووكانی مریشك فرۆشەكەوە، چووبووم مریشكی تازە و زیندوو بكڕم، گەرچی وەزارەتی تەندرووستی قەدەغەی كردووە كە مریشك بە زیندوویی لە بازاڕەكانا بفرۆشرێت و سر ببڕدرێت و بدرێت بە دەستی خەڵكەوە بەڵام خۆ خەڵك مل بۆ ڕێنمایی تەندرووستی نادات هەر وەك چۆن مل بۆ ڕێنمایی پاراستنی ژینگە نادات، خەڵكی ئێمە حەزیان لە مریشك و گۆشتی پاكەت كراو و بەستووی نێو بەفرگەكان نییە و حەزی لە مریشكی تازەیە و بۆ خۆیشی پڕ بە دڵ تامەزرۆی دیتنی سەر بڕین و كوشتنەكەی دەكات و چێژ لە لنگ كوتان و قولەفڕكەی مریشكی سەربڕاو دەكات، پرشەی خۆێنی ئەو مریشكە كە دەر دەچێت و دەڕژێت سارێژی بێمتمانەیی كریار ئەكات كە مریشكەكە زیندوو بووە و تەندرووست بووە و تازەیە و خواردنیشی بەتامترە و بە دڵنیاییەوە دەم و ددانی خۆی پێ زەرد دەكاتەوە.
خوابازارێت بدات كاك شەماڵ.
كاك شەماڵی مریشك فرۆش كە خەریك بوو مریشكێكی لە نێو ئاوەكوڵ دەردەهینا جوابی دامەوە و چاك و چۆنی و بە خێرهاتنی كردم و ئەحواڵ پرسی لە باوكم كرد و منیش جوابم دایەوە و وتی مریشكت دەوێ؟ لە دڵەوە پێ كەنیم وتم نە هاتووم تۆزێ نۆك و سەوزە و هەنێك لەو دانە مریشكە بكڕم ئەی بۆ مریشك كڕین هاتووم. بە دەنگی بەرز وتم بەڵی دوو مریشكم ئەوێت.
هاتە دەرەوە و دەستی بردە ناوی قەفەسی مریشكەكان و دەستی كوتا بۆ مریشكێك كە زۆر هیلاك دیار بوو و وا دەر ئەكەوت كە نەخۆشە هەر بۆیە وتم كاك شەماڵ ئەوەم ناوێ وتی كورە گۆشتێ عەجایبی هەیە ئەوە مریشكی جنووبە و لە ناوەڕاست عێراقەوە هاتووە. تۆزێ بیرم كردەوە باشە ئەی تۆ بڵێی گۆشتی مریشكی كوردی و عەرەبی و شیمال و جنووب جیاوازییان هەبێ تۆ بڵێی وەك چۆن مرۆڤەكان بە پێی نەتەوە و رەگەز جیاكراونەتەوە وهەركام بەهایەكی بۆ دانراوە و قیمەتی گیانیان و نرخی بوونیان جیاوازە ئەو مریشكانەش بە هەمان شێوە گۆشتەكانیان جیاواز بێت، نانا ئەوە مرۆڤە كە بۆ خۆ هەڵكێشان و بۆ خۆ جیاوا كردن و بۆ بەرژەوەندی خۆی جیاوازی لە نێوان مرۆڤ و ڕِەگەز و نەتەوە و جێگای بوون دادەنێت، ئێمەی مرۆڤ فێر بوویین بۆ ئەوەی كە بەرژەوەندی خۆمان بە دەست بخەین هەمیشە خۆمانمان لەوانی تر پێ چاكترە، بۆ ئەوەی کە لە مامەڵەکانمان سەرکەوتوو بین و قازانجمان دەست کەوێ گوێ بە کڕیار نادەین تەنیا فرۆشی خۆمانمان لە بەرچاوە. وتم سوپاس ئەوەم ناوێ ، وتی بە دڵی تۆ.
مریشكەكانی خستە سەر قەپان و دوای كێشانی بردیە سەر ئەو جێگایەی كە بۆ سەر بڕینیان درووست كرابوو سێ كونی سەر بەرەو خوار كە مریشكەكانی سەر دەبڕی بە ملا دەیكردنە ناوی كونەكان لە بەر ئەەی كە تەواو خوێنەكەیان بچۆرێتە ناویو لەوێوە دەڕژایە نێو زێرابی شار و تێكەڵی پاشەڕۆی مرۆڤ دەبوو و دەچوو بۆ ناوی ڕووبارە بچووكیك كە لە خوارەوەی شار بیستان و سەوزەیان لە ئاوەكەی بەرهەم دەهێنا.
قیڕە قیڕی مریشكەكان بە دەستی كاك شەماڵی خاوەن دووكانەوە تێكەڵ بە دەنگی هات و هاواری چەنددانەیەك منداڵ و میر منداڵ بوو كە لە بەردەم دووكانەكان كایەیان دەكرد و تاوێك بە شەڕ و كاتێك بە ئاشتی هەڵدەگژان بە یەكترا. توزێك سووڕامەوە گەورە كچێكیش لەوێ وەستا بوو بە دیار مریشك فرشەوە و مریشكەكەی لە نێو ماشینی پاككەر دابوو و دەسووڕایەوە. ئەو كچە قەیرە بوو خۆیم نەدەناسی بەڵام مام و كەسوو كاریك دەناسی كە هەموویان پێشمەرگە بوون و مامی پێنج كوڕی هەبوو كە هەر هەموویان لە بەرەكانی شەڕ لە گەڵ داعش بوون.
كاك شەماڵ ملی یەكە بە یەكەی مریشكەكانی گرتوو و بە هێنانی ناوی بیسمی لا چەقۆی لە ملی نان و سەری بڕین و تەنیا لنگە فڕە و تەكانە دوایینەكانی مریشكەكان ئەبینران و ئیتر دەنگی قیڕە قیڕ بوونی نەما. كاك شەماڵ ڕووی تێكردم و ووتی ئەمشەو داعش هێرشی كردووتە ئەو خەتەی باشووری كەركووك و یەكێك لەو پێشمەرگانە كە شەهید بووە ماڵیان دوو كۆڵان  لە خوارترەوەیە و بێچارە كۆڵێ ماڵو مناڵی ووردی بە دوای خۆی جێهێڵاوە. كە وای وت دیمەنەكانی سەر بڕینی مرۆڤم كەوتەوە بەرچاو كە داعش و تیرۆریستەكان بە بێ بەزەیی و بە ناوی حوكمی شەرعەوە بە هێنانی ناوی بیسمی لا خنجەریان لە ملی مرۆڤ دەنا سەریان دەبڕی. چ لێك چوونی سەیرێك هەبوو لە نێوان خواردنی مرۆڤ و شەرعی خودادا. هەر دوو چەقۆی شەرع لە مل دەنێن یەكێك بۆ خواردن و ڕازی كردنی مرۆڤ و ئەوی تر بۆ جیهاد و رازی كردنی خودا، سەیرتر ئەوەیە كە هەمووی ئەم چەقۆ هێنانیشە بە سەر ملی مرۆڤ و ئاژەڵدا مرۆڤ بە ناوی شەرعەوە ڕەوایی پێدەدا. 
سێ كوورسی دانیشتنی لێ بوو چووم دانیشتم، و چاوەڕێ بووم كە مریشكەكان ئامادە بێت و بیبەمەوە، پیاوە خوەش پۆشە كوردی پۆشە ڕەش پۆشەكە بە سیگارێكی هەڵكراوە هات بە بەردەممدا تێپەڕی ، بۆنی دووكەڵی سیگارەكەی ڕاتیدەكێشا كە دەبێ مژلێدانی خۆش بێت بەڵام نازانم بۆ ئەوانەی سیگار ئەكێشن بۆنی ژەنگی سیگارەكەیان زۆر ناخۆشە و دڵت پێی تێک دەچێت، لە ناكاو دەنگی پەرەمێز هات و كاك شەماڵ مریشكی قەیرە كچەكەی ئەمدویوو ئەو دیوو كرد بە سەر مێزەكەی بەردەستی و تووكەكەی پڕووزاندەوە كە بۆنی خۆشی مریشكی برژاو لینكی دەمی مرۆڤی دەخستە ڕێ و دەمی پڕ ئاو دەكرد و هەستی برسی بوونت مەعیدەتی ئەهاوردە جووڵە.
بیرم لای مریشكەكە بوو كە میر منداڵێك یە سەتڵ ئاوی كردە بەردەم دووكانەكە و بە تەی( ماسیحە) دەستی كرد بە شۆردنی بەردەم دوووكانە كە و پیاوە خوەش پۆشە كوردی پۆشە ڕەش پۆشەكە وتی خۆت ماندوو مەكە ئاوەكەی پیا كەو وازی لێ بێرە هەواكەی گەرمە خۆی ئەبێتە هەڵم و ئەچوات. میرمنداڵەكە وتی نا ئەبێ چەند جار ئاوی پیا كەم و خاوێنی كەمەوە با زیاتر فێنك ببێتەوە ، ماندوو نابم ، كار تۆزێ عارەقەی پێوە نەكەی بە كەڵك نایە. 
  

    



بۆچوونه‌کان
بۆچوون بنووسه‌

ناو:  

ئیمه‌یل:  

تێکستی کۆمێنته‌که‌ت  
ژماره 57
بڵاوکراوه‌یه‌کی سیاسی گشتییه، ئۆرگانی ڕاگه‌یاندنی یه‌کێتی دیموکراتی کوردستان ده‌ریده‌کات‌
01 02 03 04 05 06 07 08
چاند هۆنه‌ر
ژیــــــان له‌ پێشی ڕوودا/ چیرۆك (4)
پایان یک راه
مافی کۆپی کردن پارێزراوه‌ بۆ سایتی یه‌کێتی دیموکراتی کوردستان 2009 ده‌سپێک l هه‌واڵ l بۆنه‌ و ڕێوڕه‌سم l کۆمیته‌کان l خه‌باتی ئاشتیخوازانه‌ l ئه‌رشیف l ڤیدیۆ l په‌یوه‌ندی