ده‌سپێک l مقالات l هه‌واڵ l به‌یاننامه‌ و ڕاگه‌یاندن l سکرتێری گشتی l چاوپێکه‌وتن و وتووێژ l چاند و هونه‌ر l به‌رنامه‌ و په‌یڕه‌و l برنامه‌ و اساسنامه
چاو پێکه‌وتن و وتووێژ
م.عوسمان جه‌عفه‌ری بۆ رۆژنامه‌ی ئاسۆ : نه‌وه‌یه‌ك له‌ كوردستانی ئێران به‌ حیزبه‌ كوردییه‌كان نامۆن
دیمانه‌ : كاوان عومه‌ر سه‌لامی
12 / 10 / 2009
 رۆژنامه‌ی ئاسۆ :  وه‌ك ئۆپۆزیسیۆنی ئێران پێتان وایه‌ نه‌بوونی حووزورتان له‌ كوردستانی ئێران تا چه‌نده‌ به‌ زه‌ره‌رتان بووه‌؟
عوسمان جه‌عفه‌ری : له‌ راستییدا زه‌میینه‌یه‌ك كه‌ ره‌ژیم خولقاندویه‌تی و سیاسه‌تی ئینكار و كوشتن له‌ هه‌ر جۆره‌ راێكارێكی تری سیاسی پێش خستووه‌ بووه‌ به‌ هۆی ئه‌وه‌ كه‌ ئۆپۆزیسیۆن ناچار ره‌وانه‌ی ده‌ره‌وه‌ی وه‌ڵات بكات و مه‌جال نه‌دات ئۆپۆزیسیۆن وه‌ك رێكخراوێكی سیاسی و پێناسه‌كراو له‌ نێو وڵاتدا بمێنێته‌وه‌ و درێژه‌ به‌ كار وخه‌باتی خوه‌یان بده‌ن. له‌ ته‌مه‌نی زۆرتر له‌ سی ساڵه‌ی حوكومه‌تی ئیسلامی ئێراندا وه‌ك چۆن دان به‌ هیچ كێشه‌یه‌ی تر نانرێت هێشتاش دان به‌ مه‌سه‌له‌یه‌ك به‌ ناوی كێشه‌ی كورد وه‌ك كێشه‌یه‌كی سیاسی، نه‌ته‌وایه‌تی و ئینسانی نانرێت. چونكو كێشه‌ی رێكخراوه‌ سیاسییه‌كانی كورد زۆر جیاوازتر له‌ رێكخراوه‌ مه‌ده‌نی و كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانه‌ كه‌ توانێت تا راده‌یه‌كی كه‌م و به‌رته‌سك مه‌جال بۆ خوه‌ی بخولقێنێت ودرێژه‌ به‌ چالاكییه‌كانی خوه‌ی بدات.
ئه‌گه‌ر ته‌نیا له‌ نێو ده‌یان هۆكاریتر بۆ نه‌بوونی ئۆپۆزیسیۆن له‌ نێو كوردستانی ئێران هه‌ر ئه‌م هۆیه‌ش هه‌بێ ده‌بینین حوكومه‌تی ئیسلامی به‌ شێوه‌یه‌كی زیركانه‌ و سیاسی ئه‌م رێكاره‌ی پێش خست تا ئۆپۆزیسیۆن له‌ نێو وڵاتدا لاواز بكات ئه‌ویش به‌دوور خستنه‌وه‌یان له‌ یه‌كتر، جا هه‌ر بۆیه‌ش ئه‌م نه‌بوونی حووزوره‌ زۆرتر حوكومه‌تی ئیسلامی و سیاسه‌ته‌كانی سه‌رخست و بوو به‌هۆی لاواز بوون ودواكه‌وتنی ئۆپۆزیسیۆن له‌ هه‌موو بوارێكدا, به‌ جۆرێك كه‌ ئێستا جیلێكی تازه‌ له‌ كوردستان پێگه‌یشتووه‌ كه‌ له‌ حیزبه‌كانی رۆژهه‌ڵاتی كوردستان زۆر نامۆن هه‌ر وه‌ها بۆ ئه‌م لاش(حیزبه‌كان) سی ساڵ دوور بوون له‌ وڵات و خه‌ڵك  چه‌شنێك له‌ نه‌خۆشی ده‌روونی له‌  ده‌یان و سه‌دان ئینسان كه‌ له‌ ناو ریزه‌كانی ئۆپۆزیسیۆن دان دروست كردوه‌ كه‌ هیچ په‌یوه‌ندییه‌كی زیندو و رۆحی و عاتیفی به‌رامبه‌ر به‌ وڵاته‌كه‌یان تێدا نه‌ماوه‌.
وه‌كی تر دوور بوونی ئۆپۆزیسیۆن ده‌یان واڵایه‌تی و بۆشایی فیكری و سیاسی و رێكخستنیی چێ كردوه‌ كه‌ به‌م هۆیه‌وه‌ ده‌یان فیكر و لایه‌نی تر كه‌ هیچ په‌یوه‌ندیه‌كیان به‌ كورد و كوردستانی رۆژهه‌ڵاته‌وه‌ نییه‌ باشترین كه‌ڵك و سوودی نامه‌شروعیان له‌م دۆخه‌ وه‌رگرتووه‌.
له‌ لایه‌كی تره‌وه‌ دوور بوون و نه‌بوونی ئۆپۆزیسیۆن له‌ ناوخۆی وڵاتدا هاوسه‌نگی و ته‌وازۆنی له‌ نێوان ئه‌وان و گه‌لدا تێكداوه‌ و ئه‌مه‌ش زۆر روون و ئاشكرایه‌ كه‌ له‌ پێشه‌رۆژدا ده‌بێته‌ هۆی دروست بوونی زۆر ناكۆكی.
به‌ كورتی عه‌ده‌می حووزوری ئۆپۆزیسیۆن ته‌نیا له‌ یه‌ك  خاڵ دا له‌ به‌رژه‌وه‌ندی ئه‌وان بووه‌ ئه‌ویش پاراستنی گیانیان بووه‌ , بۆیه‌ له‌م عه‌ده‌می حووزوره‌  ته‌نیا له‌یه‌نێك كه‌ به‌ كه‌مته‌رین هه‌زێنه‌ و تێچوو كه‌ڵكی لێ وه‌گرتبێ ئه‌ویش حوكومه‌تی ئیسلامی ئێران بووه‌.

رۆژنامه‌ی ئاسۆ : ده‌نگۆی هێرشی ئامریكا و ئیسراییل هه‌یه‌ بۆ سه‌ر ئێران، ئایا شتی وا رووده‌دات یا نه‌؟  وه‌ له‌ ئه‌گه‌ری هێرشێكی وه‌هادا هه‌ڵوێستی حیزبی ئێوه‌ چی ده‌بێ؟
عوسمان جه‌عفه‌ری : به‌ داخه‌وه‌ سیاسه‌تی هه‌ڵه‌ و پێداگری له‌  ستاتۆ كۆنه‌كان و پژلاندنی بێ واتا و بنه‌ما, ئێران تووشی رووبه‌رووبوونه‌وه‌یه‌ك ده‌كات كه‌ ئه‌گه‌ری هه‌ر شتێك ده‌درێت، ئێمه‌ پێمان وایه‌ ئه‌گه‌ر هێرشی سه‌ربازیش نه‌كرێته‌ سه‌ر ئێران ئه‌و گه‌مارۆ و گوشاره‌ ئێكۆنۆمی، سیاسی و دیپلۆماسیانه‌ زۆر كوشه‌نده‌تره‌ چونكو هه‌ر یه‌ك له‌م گوشارانه‌ به‌ تایبه‌ت گوشاری ئێكۆنۆمیكی ته‌نیا خه‌ڵكی چه‌وساوه‌ و هه‌ژار زه‌ره‌رمه‌ند ده‌بن، له‌ هه‌ر حاڵه‌تێك دا كۆتاییه‌كانی ساڵی 2008ده‌توانێ ساڵێكی مێژوویی و یه‌كلاكه‌ره‌وه‌ بێ بۆ هه‌ر دوو لا. هه‌موو چاودێران پێیان وایه‌ ژماره‌ی مه‌عكوس لێ ده‌درێ وناوچه‌كه‌ به‌ره‌و ئاڵۆزییه‌كی گه‌وره‌ ده‌چێت.
ئێمه‌ لایه‌نگری شه‌ڕ نین و له‌ به‌ره‌ی هیچ شه‌ڕێكی سه‌ربازی جێ ناگرین، ده‌بێ چاره‌نووسی ئێران به‌ده‌ستی گه‌لانی ئێرانه‌وه‌ دیاری بكرێت.
رۆژنامه‌ی ئاسۆ : ده‌نگۆی ئه‌وه‌ هه‌بوو كۆبوونه‌وه‌یه‌كی نێوان چوار حیزبی كوردی و ئامریكا به‌ڕێوه‌چووه‌، ڕای ئێوه‌ چییه‌؟ ئایا ئێوه‌ به‌شدار بوون یا نه‌؟ ئه‌و كۆبوونه‌وه‌یه‌ تا چه‌نده‌ له‌ به‌رژه‌وه‌ندی خه‌ڵك دایه‌؟ ئه‌و حیزبه‌ به‌شداربووانه‌ كێ هه‌ڵیبژاردن؟
عوسمان جه‌عفه‌ری : به‌ڵێ ئێمه‌ش بیستوومانه‌ به‌ڵام چه‌نده‌ راسته‌ یا نه‌ هێشتا ئاگایی ته‌واومان له‌سه‌ری نییه‌. ئێمه‌ پێمان باشه‌ لایه‌نه‌ كوردییه‌كان هه‌موو كاتێك له‌ ئاڵ و گۆڕی فیكری وسیاسی دا بن له‌ گه‌ڵ ده‌ره‌وه‌ و خوه‌یان و كێشه‌كانی گه‌لی كورد به‌ جیهانیان بناسێنن، به‌ڵام ده‌بێ به‌شدار بوونیان له‌هه‌ر كۆڕ و كۆبوونه‌وه‌یه‌ك ئاشكرا و شه‌فاف و به‌ شێوه‌ی نووسراو بێ و خه‌ڵك ئاگاداری بن چونكو له‌ مێژووی كورد دا هه‌موو كات كورد سوێندی شه‌ره‌فی خواردوه‌ و به‌ نووسراوه‌ و ئیمزا, په‌یمان و به‌ڵێنی داوه‌، به‌ڵام به‌رامبه‌ره‌كه‌ی قه‌ت به‌ نووسراو و ئیمزا ته‌عامولی له‌گه‌ڵیدا نه‌كردووه‌، هه‌ر بۆیه‌ش هه‌موو كاتێك كورد تووشی زیان و زه‌ره‌ر بووه‌. ئێستاش ئه‌گه‌ر ئه‌م كۆبوونه‌وه‌یه‌ كرا بێ ده‌بێ له‌ هه‌مان چوارچێوه‌دا بێ ئه‌گینا ده‌بێت وه‌ڵامده‌ری ئه‌و خه‌ڵكه‌ بن كه‌ خوه‌یان به‌ نوێنه‌رایان ده‌زانن.
ئه‌مڕۆ له‌ هه‌مووی دنیادا زۆر و زۆرداری و ته‌نانه‌ت فڕوفێڵه‌كانیش به‌ ئاشكرا ده‌كرێت به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ له‌ ناوی ئێمه‌ی كورد دا داكۆكی له‌ حه‌ق و حوقوقی خوه‌مانیش ده‌بێ به‌ نه‌هێنی و شاراوه‌ بێ و كه‌س ئاگای له‌ ناوه‌ڕۆكی ئه‌و كۆبوونه‌وه‌گه‌له‌ نه‌بێ خودی ئه‌م خاڵه‌ به‌ ته‌نیا گه‌لێك زیانی له‌ گه‌ل داوه‌ كه‌ قه‌ره‌بووش نه‌كراوه‌ته‌وه‌. ئێستاش ئه‌گه‌ر ئه‌و ئه‌گه‌ره‌ راست بێ ئێمه‌ش داوای روونكردنه‌وه‌ له‌و حیزبانه‌ ده‌كه‌ین و پێمان وایه‌ ده‌بێ له‌ ته‌ك سه‌رجه‌م هێز و لایه‌نه‌كانی تر شه‌فاف بن و لانی كه‌م توزێ پره‌نسبه‌كانی دیموكراسییه‌ت له‌ ده‌ره‌وه‌ی وڵات بپارێزن، جا ئه‌گه‌ر خوه‌یان به‌ نوێنه‌ری كورد و كوردستان ده‌زانن نابێ  به‌بێ ڕا و مه‌شوه‌ره‌تی لایه‌نه‌كانی تر بچنه‌ناو كۆبوونه‌وه‌گه‌لێكی له‌و چه‌شنه‌.
رۆژنامه‌ی ئاسۆ : په‌یوه‌ندی ئێوه‌ له‌گه‌ڵ حیزبه‌كانی تر چۆنه‌ ئایا ئیعترافیان پێ كردوون؟
عوسمان جه‌عفه‌ری : له‌ ماوه‌ی ئه‌م سێ ساڵه‌دا حه‌ولمان داوه‌ په‌یوه‌ندیمان له‌گه‌ڵ هه‌موویان هه‌بێ وته‌عامولی باشمان بێت. هه‌ر به‌و شێوه‌یه‌ش بووه‌، هه‌موویان سه‌ردانیان كردووین و ئێمه‌ش سه‌ردانی ئه‌وانمان كردووه‌ به‌ڵام له‌گه‌ڵ هه‌ندێكیان عیلاقاتمان چڕوپڕتره‌.
رۆژنامه‌ی ئاسۆ : پێتان وایه‌ كاتی كۆنگره‌ی دووهه‌متان هات بێت؟ له‌ئه‌گه‌ری كۆنگره‌ گۆڕانكارییه‌ بنه‌ڕه‌تییه‌كان چی ده‌بێت؟
عوسمان جه‌عفه‌ری : هه‌ل و مه‌رجی سیاسی وپێشهاته‌ تازه‌كان زه‌رووره‌تی كۆنگره‌ یا هه‌ر  كۆبوونه‌وه‌یه‌كی تری هاوشێوه‌ دیاری ده‌كات، له‌وانه‌یه‌ پێشهاته‌كانی داهاتوو بمانبه‌نه‌ ناو كۆنگره‌وه‌ و گۆڕانكاریش به‌ پێ ئه‌و هه‌ل و مه‌رجه‌ نوێ یه‌ ده‌درێ.
رۆژنامه‌ی ئاسۆ : داهاتی ماڵیتان له‌ كوێ دێت و ئایا حوكومه‌تی هه‌رێم یارمه‌تیتان ده‌دات؟
عوسمان جه‌عفه‌ری : هه‌ر حیزب و رێكخراوێك بۆ خوه‌ی سه‌رچاوه‌ی ماڵی هه‌یه‌ و ئێمه‌ش وه‌ك هه‌ر لایه‌نێك تر دۆست و براده‌ری خوه‌مان هه‌یه‌.
رۆژنامه‌ی ئاسۆ : ئایا هێزی چه‌كداریتان هه‌یه‌؟
عوسمان جه‌عفه‌ری : ئێمه‌ باوه‌ڕمان به‌ هێزی چه‌كداری كلاسیك نییه‌ و هێزی چه‌كداریمان ته‌نیا بۆ پاراستنی خوه‌مانه‌، له‌م رووه‌وه‌ بۆ چاره‌سه‌ری كێشه‌كان په‌نا نابه‌ینه‌ شه‌ڕ و هێزی چه‌كداری و به‌ پێ ی بڕواكان و رێكاره‌كانمان هه‌وڵ بۆ چاره‌سه‌ری ده‌ده‌ین.
رۆژنامه‌ی ئاسۆ : ئێوه‌ خوازیاری چ نیزامێكن بۆ داهاتووی كوردستان؟
عوسمان جه‌عفه‌ری : بۆ داهاتووی كوردستان ئه‌وه‌ خه‌ڵكن كه‌ ده‌بێ جۆری نیزام و سیستمی ده‌سه‌ڵاتیان دیاری بكه‌ن نه‌ كه‌س ولایه‌نێكی تر. پێمان وایه‌ ئه‌گه‌ر خه‌ڵك بۆ خوه‌یان جۆری سیستمی ده‌سه‌ڵات بۆ داهاتوو  ده‌ست نیشان بكه‌ن نیوه‌ی كێشه‌كان هه‌ر له‌ ئێستاوه‌ چاره‌سه‌ر كراوه‌.
رۆژنامه‌ی ئاسۆ : له‌ ماوه‌ی ئه‌م سێ ساڵه‌دا توانیوتانه‌ رێكخستنێ:ی به‌ هێز سازبكه‌ن و پایگاری كۆمه‌ڵایه‌تیتان چۆنه‌؟
عوسمان جه‌عفه‌ری : به‌ پێ ی ته‌مه‌نی كورتی خوه‌مان توانیومانه‌ زۆر قۆناغ ببڕێن و ده‌ربازی زۆر قۆناغی دیكه‌ بین و گه‌لێك پێشكه‌وتن به‌ خوه‌مانه‌وه‌ ببینین، له‌ هه‌موو ناوچه‌كانی وڵات جێگه‌ و رێگه‌ی تایبه‌تی خوه‌مان هه‌یه‌ و ته‌نانه‌ت له‌ده‌ره‌وه‌ی وڵات به‌ تایبه‌تی ئورووپا توانیومانه‌ په‌ره‌ به‌ خه‌باتی خوه‌مان بده‌ین و ئێستاش نوێنه‌رایه‌تی ئورووپاشمان هه‌یه‌ و زۆر دڵنیاین كه‌ له‌ پێشه‌رۆژدا به‌رهه‌می خه‌باتمان به‌ تایبه‌ت له‌ نێو چینی گه‌نج و رۆشنبیر زۆرتر بێت.
رۆژنامه‌ی ئاسۆ : چۆن ده‌ڕواننه‌ ئه‌و رێكخراوه‌ ئیسلامیانه‌ كه‌ له‌ كوردستان خه‌بات ده‌كه‌ن؟
عوسمان جه‌عفه‌ری : دنیای ئه‌مڕۆ دنیایه‌كی پلۆرالیسمی سیاسی و فیكریه‌، هه‌ر كه‌س و هه‌ر رێكخراوێك ئازاده‌ بۆ خوه‌ی بواری رێكخستن و چالاكی رێكخراوه‌یی بخولقێنێت و به‌رنامه‌ و پرۆژه‌ و ئه‌جیندای خوه‌ی ئاراسته‌ی كۆمه‌ڵگه‌ بكات، به‌لای ئێمه‌وه‌ كێشه‌ له‌ ئه‌وه‌ دانییه‌ كه‌ فڵان رێكخراو ئیسلامییه‌ یان عیلمانی و سێكۆلاره‌، گرنگ بۆ ئێمه‌ پرۆژه‌ و به‌رنامه‌ی چاك و خزمه‌ت به‌گه‌ل و نیشتمانه‌، جا با هه‌ر ناوێك له‌سه‌ری بێت پێم وانیه‌ ئه‌وه‌ به‌ شێوه‌ی سیاسی كێشه‌ی هه‌بێ, به‌ڵام كه‌ هات و درێژه‌ده‌ری سیاسه‌تی پاشڤه‌ڕۆیی و خزمه‌ت كردن به‌ دوژمنانی ئینسانییه‌ت و رژیمه‌ چه‌وسێنه‌ره‌كان بن ئه‌وا لامان مه‌فروزه‌ و وه‌ك رێكخراوێكی سیاسی مۆدێرن و هاوچه‌رخ به‌ ئه‌ركی خوه‌مانی ده‌زانین به‌ فیكر و پراتیك خه‌بات بكه‌ین بۆ بن بڕكردنی ئاوه‌ها رێكخراوه‌گه‌لێك.
رۆژنامه‌ی ئاسۆ : ماوه‌یه‌ك له‌ لایه‌ن چه‌ند حیزبێكی سیاسی كوردستانی رۆژهه‌ڵاته‌وه‌ هێرش ده‌كرێته‌ سه‌ر ژماره‌یه‌ك سایت و رۆژنامه‌، به‌ ڕأی ئێوه‌ ئه‌م هێرشانه‌ ره‌وایه‌؟
عوسمان جه‌عفه‌ری : له‌ راستی ده‌توانین ئه‌م هه‌ڵه‌یه‌ دوو لایه‌نه‌ ببینین واته‌ دوو لایه‌ن كه‌م و كورتی و هه‌ڵه‌یان لێ ده‌ركه‌وتووه‌. چونكو هه‌م حیرفه‌ی رۆژنامه‌وانی ئازاد له‌ كوردستان تازه‌یه‌ و هه‌م له‌ لایه‌ن حیزبه‌كانیشه‌وه‌ رووبه‌رووبوونه‌وه‌ له‌ به‌رامبه‌ر ئاوه‌ها نه‌هادێكی مه‌ده‌نی تازه‌ ده‌ركه‌وتوو له‌ كوردستان شتێكی نامۆیه‌. تا ئێستا هه‌موو مه‌سه‌له‌ و شته‌كانی ناو حیزبه‌ كوردییه‌كان له‌به‌ر نه‌بوونی تێكنۆلۆژیای وه‌ك ئینتێرنێت و ته‌له‌فزیۆن شاراوه‌ ده‌ماوه‌ و كه‌س پێ ی نه‌ده‌زانی به‌ڵام ئه‌وڕۆ به‌ هۆی  پێشكه‌وتنی تێكنۆلۆژیا هیچ شتێك شاراوه‌ نامێنێته‌وه‌ و به‌ زووترین كات بڵاو ده‌بێته‌وه‌، لێره‌دا گرنگ ئه‌وه‌یه‌ ده‌بێ فێری پره‌نسبه‌كانی دیموكراسی و رێزگرتن له‌ مافه‌كانی تاك و كۆمه‌ڵ بین و پرۆڤه‌ی رووبه‌رووبوونه‌وه‌ له‌گه‌ڵ هه‌موو ره‌خنه‌یه‌ك و به‌كارهێنانی ئه‌و ئامرازانه‌ بین. له‌ هه‌ر حاڵه‌تێك دا نابێ هیچ رۆژنامه‌وانێك هه‌واڵی ناراست له‌سه‌ر هیچ كه‌س، كه‌سایه‌تی و لایه‌نێك بڵاو بكاته‌وه‌، له‌به‌رامبه‌ریش دا هیچ حیزب و پێكهاته‌یه‌كی سیاسی نابێ له‌به‌رامبه‌ر ره‌خنه‌ و هه‌واڵه‌ ناراست و درۆكاندا هێنده‌ بێ سه‌بر و ته‌حمول بێ و هه‌ڕه‌شه‌ وهێرش بكاته‌ سه‌ر كه‌سێك. بۆیه‌ ده‌بێ مولزه‌م به‌ یاسا و رێگه‌ یاساییه‌كان بین و به‌ شێوه‌ی فه‌رمی و یاسایی له‌گه‌ڵ كێشه‌كه‌دا ته‌عامول بكه‌ین نه‌ك ئه‌وه‌ كه‌ كێشه‌كه‌ و شێوه‌ی به‌رخورد بكه‌ین به‌ كاردانه‌وه‌یه‌كی شه‌خسی و عه‌شایری.
رۆژنامه‌ی ئاسۆ : ئێوه‌ وه‌ك حیزبێكی سیاسی پێتان وایه‌ كام یه‌ك له‌ حیزبه‌كانی رۆژهه‌ڵات توانیویانه‌ یه‌ك ریزی ریزه‌كانی خوه‌یان بپارێزن؟
عوسمان جه‌عفه‌ری : باری هه‌نووكه‌یی حیزب و لایه‌نه‌ سیاسییه‌كانی رۆژهه‌ڵات به‌ دۆخێكی تایبه‌ت دا تێده‌په‌ڕێت، به‌داخه‌وه‌ له‌م یه‌ك دوو ساڵه‌ی رابردووه‌دا هه‌موویان دوچاری لێكترازان وكه‌رتبوون هاتوون و ئه‌تۆمسفێرێكی خه‌مناك چێ كرد كه‌ بۆ كورد و كوردستان جێ ئه‌سه‌ف و داخه‌، بۆیه‌ هه‌موویان له‌ دوای ئه‌م ئینشعاباتانه‌دا وه‌ك ده‌ڵێن: له‌ ده‌ورانی نێقاهه‌ت دان بۆیه‌ ناتوانین په‌نجه‌ له‌سه‌ر لایه‌نێك دانێین، ئێمه‌ش هیوادارین هه‌موویان یه‌ك رێز و یه‌كگرتوو بن له‌ پێناوی رزگاری گه‌له‌كه‌ماندا.
رۆژنامه‌ی ئاسۆ :  ئایا قه‌یرانی ئه‌تۆمی له‌ ئێراندا ده‌بێته‌ هۆی رووخانی رژێم یا به‌ پێچه‌وانه‌وه‌؟
عوسمان جه‌عفه‌ری : له‌ راستی دا قه‌یرانی ئه‌تۆمی ئێران ئه‌و قه‌یرانه‌ نه‌بوو كه‌ هه‌نووكه‌ ئێران به‌ره‌و پاكیستانێكی تر هان بدات و به‌ پێچه‌وانه‌شه‌وه‌ مه‌ترسی و هه‌ڕه‌شه‌ی حوكومه‌تی ئیسلامی بۆ كۆمه‌ڵگه‌ی ناونه‌ته‌وه‌یی زۆرتر و هه‌ست پێكراوتر بكات. ئورووپا و ئامریكا به‌ تایبه‌ت, خوه‌یان هۆكار بوون و هه‌لیان ره‌خساند تا ره‌وتی پێتاندنی یۆرانیۆم و له‌ ئه‌نجام دا دروست كردنی بۆمبی ناوه‌كی خێراتر بێ، بۆیه‌ش له‌ قه‌یرانی ئه‌تۆمیدا دوو هۆكار ده‌خیل بوون: یه‌كه‌م هێرشه‌كانی ئامریكا بۆ سه‌ر ئه‌فغانستان و ئێراق بوو كه‌ ئامریكا و هاوپه‌یمانانی ئه‌و دوو وڵاته‌یان وه‌ك دوو وڵاتی ئیسلامی(سوننه‌) و هاوسێ ئێران په‌ڵكێشی رووخان و داڕمانكرد، راسته‌ نێوانی ئامریكا و ئێران له‌و كاته‌ش دا پچڕاو مابووه‌وه‌ به‌ڵام ئه‌وه‌نده‌ش قووڵ نه‌بوو كه‌ هه‌نووكه‌ شایه‌تین، له‌م رووه‌وه‌ ئه‌و كات كێشه‌ی ئه‌تۆمی ئێران زۆر زه‌ق نه‌بوو به‌ڵكو كێشه‌گه‌لێكی وه‌ك پێشێل كردنی مافی مرۆڤ و  له‌ به‌رچاو نه‌گرتنی مافی كه‌مینه‌ ئایینی و نه‌ته‌وه‌ییه‌كان هه‌روه‌ها ناوبه‌ناو پاڵپشتی له‌ تیرۆریزم ده‌كه‌وته‌ به‌ر گوێ. دووهه‌م: لایه‌نی دووهه‌می دروست كردنی ئه‌م قه‌یرانه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ناو باڵه‌ سه‌ربازی و ده‌سه‌ڵاتداره‌كانی ناو سیستمی حوكومه‌تی ئیسلامی وه‌ك سوپا كه‌ ئه‌وانیش چه‌ند ساڵێك بوو چالاكی و جووڵانه‌وه‌ی خوه‌یان بۆ یه‌ك پارچه‌كردنی سیستم ده‌سپێكرد بوو له‌م رووه‌وه‌ به‌ رووخانی دوو وڵاتی هاوسێ جاڕی ئه‌وه‌ لێدرا كه‌ مه‌ترسی بۆ سه‌ر ئێرانیش هه‌یه‌ و هێرشی سه‌ربازی ئامریكا یا لانی كه‌م ئیسراییل بۆ سه‌ر ئێران مسۆگه‌رو و به‌م پێ یه‌ كه‌ش و هه‌وایه‌كی ته‌م و مژاوییان له‌سه‌ر ئه‌گه‌ری هێرش بۆ سه‌ر ئێران سازكرد تا به‌رنامه‌ی ئه‌تۆمی ئێران به‌ خێرایی و به‌ بودجه‌یه‌كی زۆرتره‌وه‌ و له‌ ژێر چاودێری راسته‌خۆی به‌رپرسانی سوپای پاسدارانه‌وه‌ بكه‌وێته‌ گڕ و بۆمبی تۆقێنه‌ری ئه‌تۆم له‌به‌رامبه‌ر هه‌ر چه‌شنه‌ هه‌ڕه‌شه‌یه‌ك دا به‌كار بێنن.
له‌م رووه‌وه‌ قه‌یرانی ئه‌تۆمی ده‌كه‌وێته‌ناو دوو ئه‌گه‌ره‌وه‌: یا ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئه‌وانه‌ی وه‌ك هۆكاری ناوخۆی و ده‌رون سیستم (سیستمی حوكومه‌تی ئیسلامی) ره‌وتی پێتاندنی یۆرانیۆمیان خێرا كرد به‌ شێوه‌یه‌ك له‌ شێوه‌كان كۆتایی به‌م قه‌یرانه‌ دێنن وه‌ك ته‌نازول كردن له‌و هه‌ڵوێسته‌ ره‌ق و تونده‌یان و قه‌بووڵ كردنی به‌سته‌ی پێشنیاری رۆژئاوا كه‌ له‌م حاڵه‌ته‌دا رووخانی ئێران له‌ به‌رنامه‌دا نییه‌. یان ئه‌وه‌ كه‌ هه‌ڵوێستی توندی حوكومه‌تی ئیسلامی وه‌ك خوه‌ی ده‌مێنێته‌وه‌ و له‌وانه‌یه‌ له‌ درێژماوه‌دا قه‌یرانی ئه‌تۆمی ببێته‌ هۆی رووخانی سیستمی حوكومه‌تی ئیسلامی، كه‌ ئه‌مه‌ش بۆ خوه‌ی ده‌توانێ به‌ دوو شێوه‌ بێ، یا ئه‌وه‌یه‌ كه‌ گه‌مارۆ و گوشاره‌ ئێكۆنۆمیكیه‌كان وه‌ڵامده‌ نین و ئه‌نجومه‌نی ئاسایش بڕیاری به‌رگری په‌سه‌ندده‌كا و ئامریكا و هاوپه‌یمانان شه‌ڕێكی سه‌ربازی به‌ به‌مه‌به‌ستی رووخان ده‌سپێده‌كه‌ن، یا ئه‌وه‌یه‌ كه‌ له‌وانه‌یه‌ چاره‌سه‌ری قه‌یرانی ئه‌تۆمی به‌ شێوه‌ی سه‌ربازی له‌ لایه‌ن كۆمه‌ڵگه‌ی نێونه‌ته‌وه‌یی و ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان قه‌بووڵ نه‌كرێ و ئیسراییل ده‌سپێشخه‌ری بكا و هێرشێكی ئاسمانی بكاته‌ سه‌ر ئێران بۆیه‌ له‌م حاڵه‌ته‌شدا ئامریكا ده‌كه‌وێته‌ ناو شه‌رێكی نه‌خوازراوه‌وه‌.
رۆژنامه‌ی ئاسۆ : نه‌ڕه‌زایه‌تییه‌كانی خوێندكاران به‌تایبه‌ت له‌ تاران و ئه‌و دروشمانه‌ی له‌و ناڕه‌زایه‌تیانه‌دا بڵاو ده‌بێته‌وه‌، خوه‌ی له‌ خوه‌یدا ئه‌وه‌ ناسه‌لمێنێ ئه‌وانه‌ ته‌مایۆلاتی(لاخوازی) چه‌پ یان هه‌یه‌، وایه‌؟
عوسمان جه‌عفه‌ری : خوێندكاران وه‌ك توێژێكی ئه‌كتیڤ و رۆشنبیر به‌رده‌وام توانیویانه‌ له‌ ساحه‌ی سیاسی ئێراندا رۆڵی باشیان هه‌بێ زۆر جار هه‌بووه‌ هاوهه‌ڵوێستی حوكومه‌ت بوون و زۆرجاریش هه‌ڵوێستیان له‌هه‌مبه‌ر سیاسه‌ته‌كانیان وه‌رگرتووه‌. خاڵی جێ ی سه‌ره‌نج لێره‌دایه‌ كه‌ بزانین داخوازی و هه‌ڵوێستی خوێندكارانی ناڕازی چییه‌ و له‌ كوێ دایه‌ تا بزانین بڕوا و لاخوازی و ته‌مایۆلایه‌تی ئه‌وان زۆرتر به‌ره‌و چ لایه‌ك راكێشراوه‌. دیاره‌ زۆربه‌ی دروشم و هه‌ڵوێسته‌كانی خوێندكاران چ وه‌ك بزووتنه‌وه‌ یا هه‌ر پێكهاته‌یه‌كی تر زۆرتر داخوازی ریفۆرمیستی و ئیسلاحییه‌ و زۆرتر دژی به‌رنامه‌ سیاسیه‌كانی ده‌وڵه‌تن له‌مه‌ڕ ئازادی به‌یان و قه‌ڵه‌م و داخوازییان له‌سه‌ر چه‌ند ته‌وه‌ری وه‌ك گۆڕینی پێكهاته‌ی مامۆستایانی خوێندنگا و ئاوه‌ڵا كردنی ئه‌و گوشاره‌ ئه‌منی  و ئیتلاعاتییه‌ كه‌ خوێندنگه‌ی و كۆمه‌ڵگه‌ی لێ ته‌نگ كردوون و ته‌نانه‌ت ره‌گه‌یه‌ك له‌ گرایشاتی ناسیۆنالیستی له‌ نێوان دا ده‌بینرێ. سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ش دیاره‌ وه‌ك تاك، هه‌ر خوێندكارێك له‌وانه‌یه‌ بڕوای و ته‌مایۆلێكی تایبه‌تی هه‌بێ كه‌ دیاره‌ ته‌مایۆل به‌ چه‌پ، لیبرال، ناسیۆنال و ته‌نانه‌ت ئیسلامیش له‌ ناویان دا ده‌بینرێ.
رۆژنامه‌ی ئاسۆ : به‌ڕای ئێوه‌ ئه‌م ناوزڕاندن و ئیفشاگه‌رییانه‌ كه‌ له‌ لایه‌ن به‌رپرسانی حوكومه‌ت بۆ خوه‌یان ده‌كرێ بۆچی رووداوه‌ و به‌ كوێ ده‌گات:
عوسمان جه‌عفه‌ری : دیاره‌ ئه‌م جۆره‌ ناوزڕاندن و هه‌ڵوێستانه‌ له‌ ئێران دا و له‌ مێژووی حوكومه‌تی ئیسلامی دا شتێكی تازه‌ و جێ ی سرنجه‌، ئه‌مما ئه‌گه‌ر ورد بینه‌وه‌  ئاشكرایه‌  له‌م ره‌وتی ناوزڕاندنه‌دا كێ و كێ زه‌ره‌رمه‌ند بوون و  ئه‌رك و مه‌به‌ستی چ لایه‌نێك بووه‌. له‌ یه‌كه‌مین هه‌نگاودا دیاره‌ كێشه‌ی ناو باڵه‌كانی حوكومه‌تی ئیسلامی زۆر زه‌قتره‌ له‌وه‌یه‌ ده‌یبنین و ده‌یبیسین بۆیه‌ هه‌ر لایه‌ن و به‌ میكانیزمێك و به‌ جۆرێك له‌ كرده‌وه‌ ده‌یهه‌وێ تیرۆری كه‌سایه‌تی باڵی به‌رامبه‌ر بكات له‌ رێگه‌ی ئاشكراكردنی گه‌نده‌ڵی و فسادی ماڵی ئه‌وانه‌وه‌، له‌ دووهه‌مین هه‌نگاو دا دیاره‌ له‌و كه‌سایه‌تییانه‌ كه‌ وه‌ك رێبه‌رانی سه‌ره‌كی و ئه‌ستۆنده‌گی حوكومه‌تی ئیسلامی دژمێردرێن نه‌كه‌وتوونه‌ته‌ ناو جه‌غزی ئه‌و ره‌خنانه‌وه‌ له‌ لایه‌كی تره‌وه‌ له‌ ئێراندا خودی ره‌خنه‌كان تاوتوێ نه‌كراون و كێشه‌كه‌ ته‌نها له‌ نێوان چه‌ند كه‌س و چه‌ند باڵ دا دێ و ده‌چێ، بۆیه‌ سه‌ره‌ڕای دواهاته‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانی ئه‌م ناوزڕاندنه‌, ده‌توانین وه‌ك زه‌ق بوونه‌وه‌ی كێشه‌ی نێوان باڵه‌كانی حوكومه‌تی ئیسلامی چاوی لێبكه‌ین كه‌ گه‌یشتووه‌ته‌ ئه‌و په‌ڕی خوه‌ی.ئه‌مما پێم وانییه‌ ئه‌نجامێكی ئه‌تۆی هه‌بێ جگه‌ له‌ دامركانی كێشه‌كه‌.


بۆچوونه‌کان
بۆچوون بنووسه‌

ناو:  

ئیمه‌یل:  

تێکستی کۆمێنته‌که‌ت  
ژماره 61
بڵاوکراوه‌یه‌کی سیاسی گشتییه، ئۆرگانی ڕاگه‌یاندنی یه‌کێتی دیموکراتی کوردستان ده‌ریده‌کات‌
01 02 03 04 05 06 07 08
چاو پێکه‌وتن و وتووێژ
ئه‌گه‌ر ده‌رفه‌تێك هه‌بێت له‌ناوخۆی ئێراندا بۆ خه‌باتی سیاسی ئێمه‌ یه‌كه‌م رێكخراو ده‌بین كه‌ ده‌گه‌ڕێینه‌وه‌.
موحسین باوه‌جانی: لایه‌نانێك هه‌ن یه‌كگرتوویی پارته‌ كوردییه‌كان لایان وه‌ك جامی ژه‌هره‌ هیوادارم نۆشی گیانیان بێت
مافی کۆپی کردن پارێزراوه‌ بۆ سایتی یه‌کێتی دیموکراتی کوردستان 2009 ده‌سپێک l هه‌واڵ l بۆنه‌ و ڕێوڕه‌سم l کۆمیته‌کان l خه‌باتی ئاشتیخوازانه‌ l ئه‌رشیف l ڤیدیۆ l په‌یوه‌ندی