ده‌سپێک l مقالات l هه‌واڵ l به‌یاننامه‌ و ڕاگه‌یاندن l سکرتێری گشتی l چاوپێکه‌وتن و وتووێژ l چاند و هونه‌ر l به‌رنامه‌ و په‌یڕه‌و l برنامه‌ و اساسنامه
چاو پێکه‌وتن و وتووێژ
موحسێن باوه‌جانی: خه‌بات له‌ رێگه‌ی ئه‌نجومه‌نی ئه‌ده‌بی و فه‌رهه‌نگی و پاڵپشتی و یارمه‌تی NGO كان لای ئێمه‌ گه‌لێك پیرۆزترن
دیمانه‌: نه‌جیبه‌ مه‌حموودی
24 / 11 / 2009

نه‌جیبه‌ مه‌حموودی: وه‌ك یه‌كه‌مین پرسیار كورته‌یه‌ك له‌سه‌ر مێژوو و دروست بوونی یه‌كێتی دیموكراتی كوردستان بۆمان بدوێ؟ 
موحسێن باوه‌جانی: وه‌ڵامی ئه‌م پرسیاره‌تان ده‌توانم له‌دوو به‌شی جیاواز دا لێكبده‌مه‌وه‌ واته‌ مێژوویه‌ك تایبه‌ت به‌ دروست بوونی بیرۆكه‌ی وه‌ها رێكخراوه‌ێك، دووهه‌م مێژوویه‌كی تایبه‌ت به‌ دامه‌زراندن و ئیعلانی مه‌جودییه‌تی سیاسی.
سه‌باره‌ت به‌ دروستبوونی بیرۆكه‌ی وه‌ها رێكخراوه‌یك ده‌توانم بیگه‌ڕێنمه‌وه‌ بۆ ساڵه‌كانی كۆتایی سه‌ده‌ی بیسته‌م، واته‌ سه‌رده‌مێك كه‌ حیزبه‌كانی ئۆپۆزیسیۆن وه‌كو دیموكرات و كۆمه‌ڵه‌، چالاكی و جوڵانه‌وه‌یه‌كی سیاسی و فیكریان له‌ناو جه‌ماوه‌ری خه‌ڵكی كوردستان نه‌مابوو یا لانی كه‌م ئه‌وه‌ی كه‌ ده‌بوایه‌ نه‌بوو، ئه‌مه‌ش هاوكات له‌گه‌ڵ په‌ره‌سه‌ندنی بیرۆكه‌ی سیستمی زاڵ و قایم تربوونی پێگه‌كانی حوكومه‌تی ئیسلامی ئێران له‌كوردستان بوونه‌ هۆكار تا رووبه‌ری بۆشایی فیكری و سیاسی و ... رۆژبه‌ رۆژ به‌رفراوان تر ببێت، به‌هه‌ست كردن به‌م بۆشاییه‌ وهاوكات له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا زۆرێك له‌ پۆتانسیێله‌كانی ئه‌و ده‌م رێ حیزبه‌كانی تریان گرته‌به‌ر، به‌ڵام هه‌بوون نوخبه‌گه‌لێكی سیاسی كه‌ بیرۆكه‌ی دروست كردنی رێكخراوێك به‌م پێكهاته‌ و ستراتژی و به‌رنامه‌یانه‌ له‌ مێشكدا هه‌بوو له‌م رووه‌وه‌ وه‌ك بیرۆكه‌ ته‌مه‌نێكی چه‌ندین ساڵه‌ی تێپه‌ركردووه‌، به‌ڵام وه‌ك مه‌جودییه‌تی سیاسی و ئه‌وه‌ی كه‌ حه‌ره‌كه‌تێكی نوێ له‌ ساحه‌ی سیاسیی خه‌باتی كوردی رۆژهه‌ڵاتدا بێته‌ گۆڕێ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ 20-5-2005 كه‌ له‌ ته‌ی كۆنگره‌یه‌كی چه‌ند رۆژه‌ كه‌ له‌ شاری دوكان له‌ باشووری كوردستان به‌ڕێوه‌چووه‌ ئه‌م بیرۆكه‌یه‌ به‌ ناوی " یه‌كێتی دیموكراتی كوردستان" ه‌وه‌ موجودییه‌تی سیاسی خۆی  ئیعلان و پێناسه‌كرد.
 
نه‌جیبه‌ مه‌حموودی: مه‌به‌ست له‌ دروست كردنی ئه‌م رێكخراوه‌یه‌ چی بوو؟
موحسێن باوه‌جانی: دیاره‌ گه‌لێك مه‌به‌ست و ئامانج ده‌ست به‌ده‌ست یه‌كه‌وه‌ ئه‌ده‌ن تا دیارده‌یه‌ك بخولقێنن، ئێستا ئه‌گه‌ر ئه‌و دیارده‌یه‌ حیزبێكی سیاسی بێ به‌ هه‌مووی ئه‌و تایبه‌تمه‌ندییانه‌ كه‌ ته‌نها و ته‌نها تایبه‌ت به‌خۆیه‌تی, ئاشكرایه‌ كه‌ گه‌لێك ئامانج و مه‌به‌ستی گرنگی تێدا ده‌خیل بووه‌ و رۆڵیان بینیوه‌، وه‌ك چۆن له‌ وه‌ڵامی پرسیاری یه‌كه‌م  ئاماژه‌م پێدا ساڵه‌كانی كۆتایی سه‌ده‌ی بیسته‌م بۆشایی فیكری و سیاسی به‌ نیسبه‌ت رۆژهه‌ڵاتی كوردستانه‌وه‌ گه‌یشت بووه‌ ئاخرین لوتكه‌ی خۆی، ئه‌مه‌ش وه‌ك هه‌موومان ده‌یزانین هۆكاره‌كه‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ پاسیڤ بوونی خه‌باتی سیاسی و رێكخستنی حیزبه‌كانی ئه‌و ده‌م، ئه‌گه‌رچی ده‌بێ لێره‌ده‌ا ئاماژه‌ به‌ خاڵێك بكه‌م ئه‌ویش ئه‌وه‌ كه‌ هاوكات له‌گه‌ڵ پاسیڤ بوونی حیزبه‌كان، جیلی سێهه‌م له‌ رۆژهه‌ڵاتی كوردستان تازه‌ تازه‌ پێده‌گه‌یشت و پێ ئه‌نایه‌ ناو ره‌وتی خه‌بات به‌ عامه‌وه‌، به‌و واتایه‌ كه‌ دوای رووخانی سۆڤییه‌ت و بلۆكی رۆژهه‌ڵات به‌ گشتی، سه‌رله‌نوێ هه‌موو شتێك پێكهاته‌ و پێناسه‌ی نوێ ی بۆ بینرایه‌وه‌, هه‌ر له‌ سیستمی به‌ڕێوه‌بردنه‌وه‌ بگره‌ كه‌ گۆڕانی به‌سه‌رداهات تا سیاسه‌ت و زۆرشتی به‌سراو به‌ سیاسه‌ت كه‌ پێناسه‌یه‌كی نوێیان بۆ كرا و ته‌نانه‌ت گه‌شه‌ سه‌ندنی له‌پڕی ته‌كنۆلۆژیا خێرایی به‌م ئاڵوگۆڕییانه‌ به‌خشی، بێ گومان ئێران و رۆژهه‌ڵاتی كوردستانیش له‌م ئاڵوگۆڕییه‌ بێ به‌ش نه‌بوونه‌، هه‌ر له‌م ڕووه‌وه‌ ئه‌گه‌ر له‌و ساڵانی پاسڤ بوونه‌دا، حیزبه‌كان پاسڤ نه‌ده‌بوون و له‌ خه‌باتی سیاسی و رێكخستنی به‌رده‌وام ده‌بوو، شكم له‌وه‌دا نییه‌ ئه‌م خه‌باته‌ یا ناكاریگه‌ر ده‌بوو وه‌ك زۆر جار شایه‌تی هه‌یه‌ن ، یان ئه‌وه‌ كه‌ له‌و سیستمدهی و چوارچێوه‌یه‌دا كه‌ حیزبه‌كان پێناسه‌یان كردوه‌ و ئه‌نجامی ده‌ده‌ن ده‌باز ده‌كرا و فۆرم و ناوه‌ڕۆكێكی نوێ ی به‌خۆوه‌ ده‌دیت. چونكو بیرۆكه‌ و پێكهاته‌ی ئۆپۆزیسیۆنی كوردی, چیدی وه‌ڵامده‌ر نه‌بوو، ئه‌وان به‌ پێ ی توانایی و تێگه‌یشتن له‌ خه‌باتی سیاسی، ئه‌ركی خۆیان جێبه‌جێ كردوه‌ و ماندوویی بوونێكی زۆریشیان به‌خۆوه‌ بینیوه‌، ئه‌زموونی خۆیان داوه‌ته‌وه‌ و جێگه‌ی رێز و حورمه‌تن، ئه‌مما ئه‌وه‌ی راستی بێ هه‌ر له‌ ساڵه‌كانی كۆتایی سه‌ده‌ی بیسته‌م به‌م لاوه‌ له‌ ڕووی بیرۆكه‌ و پێكهاته‌وه‌ حیزب و حیزبایه‌تی تووشی گۆڕان بووه‌ ئه‌مما له‌ كوردستانی ئێمه‌دا به‌ پێچه‌وانه‌ی جیهانه‌وه‌ هیچ گۆڕانێك له‌ئارا دا نه‌بوو ته‌نانه‌ت ئه‌مڕۆكه‌ش بۆ هێنانی نموونه‌یه‌ك بۆ خه‌باتێكی سه‌ركه‌وتوو و ئارمانی باسی سه‌ده‌ی بیسته‌م زۆر به‌ گه‌رم وگورییه‌وه‌ ئه‌گێڕینه‌وه‌.
ئێستاش جیلێ كه‌ ته‌مه‌نێك له‌ئاست رێبه‌رایه‌تی حیزب یان بزووتنه‌وه‌یه‌كی سیاسی بووه‌ ده‌بێ شوێن بۆ بیرو فیزیكێكی نوێ هه‌موار بكات, نه‌ به‌و واتایه‌ كه‌ته‌نها فیزیك بگۆڕدێت و گه‌نجێ له‌ شوێنی به‌ساڵاچوویه‌ك دانیشێت وه‌ك چۆن له‌م دواییانه‌دا له‌ بڕێك حیزبدا ره‌نگدانه‌وه‌ی هه‌بووه‌، به‌ڵكو گرنگ فیكر وتێگه‌یشتنه‌، واته‌ سه‌رده‌مێك كه‌ خواست و ویستی كۆمه‌ڵگه‌ به‌ هه‌موو چین وتوێژێكییه‌وه‌ گۆڕانی به‌سه‌را هاتووه‌, ناكرێ و مه‌عقول نیه‌ كه‌ كه‌سێك خۆی به‌ پێشاهه‌نگی خه‌ڵك بزانێ كه‌چی ئاگاشی له‌ ئاوات و خواسته‌كانی كۆمه‌ڵگه‌ی ئه‌مڕۆمان نه‌بێت. بۆیه‌ جیلی نوێش مافی خۆیه‌تی خۆی له‌ حیزبێك كه‌ هه‌ڵقوڵاوی بیرۆكه‌ و خواستیه‌تی ببینێته‌وه‌ و چیدی وه‌ك ڕه‌شه‌ له‌شكر چاوی لێنه‌كرێ.
ئه‌وجار بوونی هه‌مووی ئه‌م كه‌م و كورتییانه‌ كه‌ زۆریش سروشتی و ئاسایین ده‌ستیان به‌ده‌ستی یه‌كه‌وه‌ دا تا یه‌كێتی دیموكراتی كوردستان ئیعلانی مه‌جودییه‌تی سیاسی بكات.
 
نه‌جیبه‌ مه‌حموودی: دروشمی سه‌ره‌كی ئێوه‌ چییه‌؟
موحسێن باوه‌جانی: وه‌ك دروشم، دروشمی ئێمه‌ فێدرالیزمه‌، ئه‌مه‌ش له‌سه‌ر واقیعی كوردستان و ئێران و دۆخی جیهانی بڕیاری له‌سه‌ر دراوه‌ پێكهاته‌ی موزاییكی ئێران پێویستی به‌ سیستمێكی فێدرال دیموكرات هه‌یه‌ كه‌تێیدا مافی هیچ نه‌ته‌وه‌یه‌ك پێشێل نه‌كرێ پێم وایه‌ بۆ ده‌سپێكردن و سه‌ره‌تایه‌ك بۆ گه‌شه‌سه‌ندنی تواناكانی كورد له‌ هه‌موو بوارێكی خۆیدا، باشترین ده‌سپێك فێدرالیزمه‌، كه‌متر له‌ فێدرالیزم نرخ و قیمه‌تێكی سیاسی نییه‌ و پله‌یه‌ك سه‌ره‌وه‌ی فێدرالیزمیش دیاره‌ كات و ساتی نییه‌ و دوایش ده‌بێ له‌ قۆناغی فێدرالیزمه‌وه‌ ده‌ربازی ئه‌و قۆناغه‌ بین واته‌ بێ ئه‌زموون و بێ ئه‌وه‌ی ره‌چاوی بارودۆخ بكه‌ین ناكرێ پارووی گه‌وره‌ هه‌ڵگرین. هاوكات ئه‌مه‌ش –فێدرالیزم - هیچ ده‌ربه‌ستییه‌كی نییه‌ و مومكینه‌ له‌ قۆناغێكی دیكه‌دا ئه‌و دروشمه‌ بگۆڕێن، خواستی خه‌ڵك چی بێ و چۆن بێ, ده‌بێ به‌رنامه‌ و ستراتژییه‌كان له‌سه‌ر ئه‌وه‌ داڕێژرێت.
 
نه‌جیبه‌ مه‌حموودی: پێگه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی خۆتان له‌ كوردستان چۆن ده‌بینن؟
موحسێن باوه‌جانی: به‌ بڕوای من كه‌سێك كه‌ باس له‌ پێگه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی بكا و هاوكات مه‌زنده‌ی پێگه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی خۆی بكات و ته‌نانه‌ت پێگه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی خۆی به‌ نیسبه‌ت حیزبه‌كانی تره‌وه‌ بپێوێ، دیاره‌ ئامانج و به‌رنامه‌كانی له‌سه‌ر چی ئه‌ساسێك دڕێژراوه‌ و تێكۆشان و هه‌وڵه‌كانیشی به‌ چ مه‌به‌ستێك و بۆ كێ یه‌.
له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ده‌بێ بڵێم هه‌ر لایه‌ن وفیكرێك كه‌ له‌گه‌ڵ رۆژ و خواست و ویسته‌كانی ئه‌مڕۆی كۆمه‌ڵگه‌ بگونجێ و به‌م مه‌به‌سته‌ش كاری بۆ بكات دیاره‌ پێگه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی له‌ناو خه‌ڵكدا چۆن ده‌بێ.
 
نه‌جیبه‌ مه‌حموودی: ئایا ئێوه‌ هێزی پێشمه‌رگه‌تان هه‌یه‌؟ له‌سه‌ر چالاكی هێزی پێشمه‌رگه‌ چۆن بیرده‌كه‌نه‌وه‌؟
موحسێن باوه‌جانی: هێزێك به‌ ناوی هێزی پێشمه‌رگه‌ لای ئێمه‌ بوونی نییه‌، هه‌ڵبه‌ته‌ مه‌به‌ستم وشه‌ی پێشمه‌رگه‌ به‌ پێ ی پێناسه‌ی حیزبه‌كانی تره‌وه‌یه‌، واته‌ هێزێكی سه‌ربازی رێك و پێك، ئه‌ویش ئه‌گه‌ر هه‌بێ، به‌ڵام ئه‌وه‌ شتێكی ئاشكرایه‌ كه‌ بۆ به‌رگری له‌ خۆمان هێزی به‌رگریمان هه‌یه‌.
هه‌ر له‌م ڕووه‌وه‌ ئه‌ندامانی ئێمه‌ به‌ ناوی كادره‌وه‌ پێناسه‌ ده‌كرێن ئه‌مما چۆن له‌ ناو حیزب دا كادرمان هه‌یه‌، له‌ شار و شارۆچكه‌كانی رۆژهه‌ڵاتی كوردستانیش سیستمێكی هاوچه‌شنمان هه‌یه‌ كه‌ پێشمه‌رگه‌ش به‌ پێناسه‌ی راسته‌قینه‌ی خۆیه‌وه‌ به‌شێكه‌ له‌و رێكخستنانه‌.
بۆ وه‌ڵامی به‌شی دووهه‌می پرسیاره‌كه‌تان ده‌بێ بڵێم تا مه‌به‌ست له‌ چالاكی چی بێ، ئه‌گه‌ر مه‌به‌ستتان چالاكی چه‌كدارییه‌ ده‌بێ بڵێم كه‌ ئێمه‌ بڕوامان به‌ چالاكی چه‌كداری نییه‌ و ئه‌مه‌شمان زۆرجار له‌ قسه‌ و باسه‌ فه‌رمییه‌كان راگه‌یاندوه‌، وه‌ك ئاماژه‌م پێدا هێزی پێشمه‌رگه‌ لای ئێمه‌ بوونی نییه‌ له‌م رووه‌وه‌ دیاره‌ كه‌ بڕامان به‌و چالاكییانه‌ش كه‌ لێ دوام نییه‌ ئه‌گینا ئێمه‌ش وه‌ك زۆر هێزی تر بووین، له‌ لایه‌كی دیكه‌وه‌ رووبه‌و كه‌س ولایه‌نانه‌ی كه‌ بڕوایان به‌و چه‌شنه‌ چالاكییانه‌ هه‌یه‌ قسه‌م ئه‌وه‌یه‌ كه‌: به‌ راستی ئیدی سه‌رده‌می ئه‌و جۆره‌ چالاكییانه‌ نه‌ماوه‌، ئه‌و سه‌رده‌مه‌ تێپه‌ڕی كه‌ تاقم تاقم و ده‌سته‌ ده‌سته‌ به‌ كێو و شاخه‌كانی كوردستان هه‌ڵگه‌ڕێین و بیانكه‌ین به‌ سه‌نگه‌ر، ئه‌م هه‌ڵسوكه‌وته‌ چه‌نده‌ سوودی هه‌یه‌ بۆ ئه‌و لایه‌نه‌ كه‌ چالاكی سه‌ربازی ده‌كا، چه‌ند قات زه‌ره‌ری هه‌مووان ده‌گرێته‌وه‌.
به‌ پێچه‌وانه‌ی زۆر لایه‌نی تر ئێمه‌ له‌سه‌ر چالاكی دیدوبۆچوونێكی ترمان هه‌یه‌ ئێستا به‌ ناوی پێشمه‌رگه‌ بێ یان كادر یا هه‌ر ناوێكی تر، خه‌باتی ئه‌مڕۆی ئێمه‌(ئۆپۆزیسیۆن) ته‌نها و ته‌نها خه‌باتێكی ناسیۆنالیستی یا سوسیالیستی نییه‌، ئێمه‌ ده‌بێ كه‌مێك به‌رفراوانتر و چاوكراوه‌تر سه‌رنجی رۆژهه‌ڵاتی كوردستان بده‌ین، ئایا خه‌بات و ماندوو بوون ده‌بێ ته‌نها بۆ ناسیۆنالیزمێكی سه‌ره‌تایی بێ، یان ته‌نها چه‌پی كلاسیك  ده‌بێ ته‌وه‌ری ئه‌م هه‌وڵ ماندووبوونه‌ بێ ؟ نا، به‌ بڕوای من ئه‌گه‌ر هه‌وڵه‌كان بۆ پێكانی ئه‌و ئامانجانه‌ وه‌ گه‌ڕ بكه‌وێ ته‌نها رووبه‌رووی شكستی سیاسی ده‌بێته‌وه‌.
ئێستاش له‌ ئاست دنیادا مامڵه‌كردن له‌گه‌ڵ ناسیۆنالیزم و چه‌پ به‌عام گۆڕان به‌خۆیه‌وه‌ ئه‌بینێ كه‌واته‌ له‌ ئه‌ساسدا تێكۆشان بۆ چه‌سپاندنی ناسیۆنالیزمی سه‌ره‌تایی و چه‌پی رادیكاڵ ته‌نها با له‌ قه‌فه‌ز كردنه‌ و هیچی تر.
خه‌بات له‌ رێگه‌ی ئه‌نجومه‌نی ئه‌ده‌بی و فه‌رهه‌نگی و پاڵپشتی و یارمه‌تی njo كان لای ئێمه‌ گه‌لێك پیرۆزه‌ و بۆ دامه‌زراوه‌یی كردنی كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی دیموكرات به‌ پێ ی توانایی خۆمان هه‌وڵی خۆمان داوه‌ و به‌ وزه‌یه‌كی زۆرتره‌وه‌ به‌رده‌وامین و چاوه‌ڕوانی ئاینده‌ ده‌كه‌ین.
 
نه‌جیبه‌ مه‌حموودی: ئێوه‌ سنووری هه‌ڵسورانتان پارچه‌یه‌كی تایبه‌تی كوردستانه‌ یان له‌ هه‌موو پارچه‌كانی كوردستان چالاكی و هه‌ڵسورانتان هه‌یه‌؟
موحسێن باوه‌جانی: دیاره‌ ناوی رێكخراوه‌كه‌مان" یه‌كێتی دیموكراتی كوردستان" ه‌، وه‌ك له‌ ناوه‌كه‌ی دا دیاره‌ كوردستانییه‌، ئه‌مما سنوری كاروخه‌باتی ئێمه‌ وه‌ك ناوكی كاری سیاسیمان رۆژهه‌ڵاتی كوردستانه‌. پاشان وه‌ك چالاكی له‌ سنوره‌كانی دیكه‌ی كوردستان, ده‌بێ بڵێم چالاكیمان نییه‌ ئه‌مما وه‌ك هات و چۆ و هاوكاری سیاسی و په‌یوه‌ندی دۆستانه‌, له‌گه‌ڵ حیزبه‌كانی پارچه‌كانی دیكه‌ی كوردستان  ته‌عامول و په‌یوه‌ندیمان هه‌یه‌.
 
نه‌جیبه‌ مه‌حموودی: به‌ ڕای به‌ڕێزت جیاوازی ئێوه‌ و هێزه‌كانی تری كوردستانی له‌ چی دایه‌؟
موحسێن باوه‌جانی: وه‌كو چۆن باسی هۆكاره‌كانی دامه‌زراندنی یه‌كێتی دیموكراتی كوردستانم كرد دیاره‌ جیاوازی زۆره‌. من له‌ وتارێكی تایبه‌تدا به‌ شێوه‌یه‌كی كورت ئه‌و شتانه‌م باس كردوه‌.
له‌ واقیعدا یه‌كێتی دیموكراتی كوردستان حیزبێكی سه‌ده‌ی بیست و یه‌كه‌مییه‌ و هاوكات له‌هه‌ل و مه‌رجێكی ئارام و دۆخێكی شیاو و هه‌ستیاری مێژوویی, وه‌ك زه‌روره‌تێك دامه‌زراوه‌، به‌ڵام دیاره‌ حیزبه‌كانی تر به‌رهه‌می قه‌یران بوونه‌. پێكهاته‌ی رێكخراوه‌ییمان نوێترین پێكهاته‌ی رۆژه‌ كه‌ ئه‌م پێكهاته‌یه‌ به‌داخه‌وه‌ له‌ لایه‌نه‌كانیتر دا نابینرێ و سیستمی وان هێره‌می و ئاناتۆمییه‌كی ماركسیست لینینیستی هه‌یه‌، له‌ جیهانی ئه‌مڕۆدا سیستمه‌كان له‌گۆڕان دان واته‌ هه‌ر ئه‌مڕۆ سیستم و پێكهاته‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری به‌ نیسبه‌ت سبه‌ی كۆن و  ناكارامه‌ ده‌بێ.
سه‌ره‌ڕای جیاوازی له‌ سیستمدا پێكهاته‌ی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی به‌ ته‌واوه‌تی گه‌نجه‌، واته‌ هه‌موو شتێك به‌گه‌نجه‌وه‌ ده‌سپێده‌كا و به‌ گه‌نجیشه‌وه‌ كۆتایی پێ دێ. له‌م سه‌رده‌مه‌دا كه‌ چوارچێوه‌ی دوگم و ره‌ها ورده‌ ورده‌ تێك ده‌شكێن لای ئێمه‌ به‌ پێچه‌وانه‌وه‌یه‌ تازه‌ تازه‌ ناسیۆنالیزمی سه‌ره‌تایی و چه‌پی ئۆتۆپیایی زیندوو ده‌بنه‌وه‌ و باس له‌بوون و پرۆژه‌ ده‌كه‌ن، ئه‌وانه‌ هه‌مووی ئه‌زموون و كاركرد و دواهاتی وێرانكه‌ری خۆیان داوه‌ته‌وه‌، بیرێكی فاناتیك له‌گه‌ڵ سیاسه‌تی ئه‌مرۆ دا ناگونجێ ئه‌وه‌ی ئێستا و سۆزی ده‌یهه‌وێ نوێ بوونه‌وه‌ و نوێ بوونه‌و و نوێ بوونه‌وه‌یه‌.
 
نه‌جیبه‌ مه‌حموودی: تا چ  راده‌یه‌ك ئاواته‌كانی هه‌موو چین و توێژه‌كانی كۆمه‌ڵگه‌ی كوردستان له‌ دروشمه‌كان و پێڕه‌وی یه‌كێتی دیموكراتی كوردستان دا ده‌بینی؟
موحسێن باوه‌جانی: به‌ڕای ئێمه‌ دروست كردنی سنوور و چوارچێوه‌ بۆ جه‌ماوه‌ر و دابه‌ش كردنیان به‌ چین و ده‌سته‌ی جیاوازه‌ كه‌ تێكۆشان  و خه‌بات ته‌نها له‌ پێناوی یه‌ك له‌و چینانه‌ بێت ئه‌ركێكی سیاسی نییه‌، دیاره‌ ئێستا بارودۆخی ئۆپۆزیسیۆنی كوردی و ئێمه‌ش وه‌ك یه‌كێتی دیموكراتی كوردستان، دۆخێكی زۆر جیاوازمان به‌نیسبه‌ت ئه‌وه‌وه‌ كه‌ حیزبێك له‌ ناوخۆ بێ و له‌ دۆخێكی ئازاد دا كار و چالاكی بكات هه‌یه‌ ئێستا مومكینه‌ ئه‌م كارو چالاكییه‌ تایبه‌ت به‌ چینێك بێ یا به‌رفراوانتر، مه‌به‌ستم ئه‌وه‌یه‌ زۆر به‌رنامه‌ و پرۆژه‌ هه‌ن كه‌ كات وساتی جێبه‌جێ كردن یا به‌ئه‌نجام گه‌یاندنیان له‌ حاڵه‌تی ئۆپۆزیسیۆن بووندا نییه‌ و ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ سه‌رده‌می به‌ ده‌وڵه‌ت بوون یا سه‌رده‌مێك كه‌ حیزبه‌كان بتوانن له‌ كوردستانێكی ئازاددا كاروچالاكی خۆیان به‌شێوه‌یه‌كی دیموكراتیك به‌ ده‌سپێبكه‌ن، له‌ لایه‌كی تره‌وه‌ هه‌وڵ وتێكۆشان بۆ به‌ده‌ست هێنانی مافی چینه‌ جیاجیاكان هاوكات كه‌ ئه‌ركێكی سیاسی وكۆمه‌ڵایه‌تییه‌ به‌ڵام له‌ جه‌غزی كاروچالاكییه‌كانی یه‌كێتی ورێكخراوه‌ جۆراوجۆره‌كان دا خۆی ده‌بینێته‌وه‌, كه‌واته‌ به‌رنامه‌ و په‌یڕه‌وی ئێمه‌ تایبه‌ت به‌ چینێك نییه‌ له‌م هه‌ل و مه‌رجه‌دا خه‌بات بۆ دامه‌زراوه‌یی كردنی دیموكراسی و هه‌وڵ بۆ سه‌قامگیركردنی كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی لیبرال دیموكرات له‌ پێشه‌وه‌یه‌. به‌ شوێن چه‌سپاندی ئه‌م ئامانجه‌دا نه‌ك چینێك و دوو چین ده‌توانین ئاوات و خواسته‌كانی خۆیان به‌ده‌ست بێنن به‌ڵكو هه‌ر چینێك ده‌توانێ ماف و داواكاری خۆی به‌ یارمه‌تی یاسا و رێسای په‌سه‌ندكرا و قه‌بووڵكراوی كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی دیموكرات ده‌سته‌به‌ر بكات.
ئه‌مما به‌ نیسبه‌ت ئه‌وه‌ كه‌ ئاوات و خواسته‌كانی چ توێژ و قشرێك ره‌نگدانه‌وه‌ی له‌ په‌یڕه‌و و دروشمی حیزبیماندا هه‌یه‌  ده‌بێ بڵێم له‌به‌ركو ئه‌ساس و كۆڵه‌كه‌كانی ئه‌م رێكخراوه‌, زۆر مۆدێڕن و نوێ یه‌ دیاره‌ كاركرد و خواسته‌كانیشی بۆ مرۆڤێكی ئه‌مڕۆییه‌. مه‌به‌ستم له‌ مرۆڤی ئه‌مڕۆیی فیكری ئه‌مڕۆیی و وزه‌ی تازه‌یه‌ نه‌ك فیكرێكی كۆن و دوگم و فیزیكێكی پیر و بێ كه‌ڵك، ئێستاش نه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئێمه‌ بۆ خۆمان بمانه‌وێ تایبه‌ت به‌ توێژ وقشری گه‌نجی كۆمه‌ڵگه‌ هه‌وڵ وتێكۆشان بده‌ین و كاری سیاسی بۆ بكه‌ین و سه‌رچاوه‌ی فیكری و فیزیكیمان له‌وان بێ به‌ڵكو ئۆتۆماتیك موعادیله‌یه‌ك سازده‌بێ واته‌ بیری نوێ , هێزی تازه‌ و لاوی ئه‌مڕۆی ئه‌وێ و به‌ پێچه‌وانه‌شه‌وه‌، هاوكات ئاشكرایه‌ فیكر و ئه‌ندێشه‌ی دوێنێش كێ ی ئه‌وێ.
 
نه‌جیبه‌ مه‌حموودی: نێوانتان له‌گه‌ڵ رێكخراوه‌كانی تری كوردستانی رۆژهه‌ڵات چۆنه‌؟
موحسێن باوه‌جانی: ئێمه‌ پێش له‌وه‌ش كه‌ كۆنگره‌ ببه‌ستین و یه‌كێتی دیموكراتی كوردستان سازده‌ین زۆر جار په‌یوه‌ندیمان به‌ رێكخراوه‌ كوردستانییه‌كان به‌عام كردوه‌، تایبه‌ت ئۆپۆزیسیۆنی كوردی رۆژهه‌ڵات وه‌ك هاوسه‌نگه‌رێك به‌رده‌وام جێ ی ئیهتمامی ئێمه‌ بوون، دوای دامه‌زراندنیش وه‌كو حیزبێكی سیاسی هه‌میشه‌ هاتووچۆی  حیزبه‌كانمان كردوه‌ ئه‌مه‌ش دوولایه‌نه‌ بووه‌. تا ئه‌و شوێنه‌ی توانامان هه‌بووه‌ هه‌وڵمانداوه‌ تا په‌یوه‌ندییه‌كانمان له‌ په‌یوه‌ندییه‌كی رووتین و ئاسایی ده‌رباز بێ و بتوانین كارێكی هاوبه‌ش له‌ هه‌ر ئاستێك دا بكرێ بیكه‌ن ئه‌مما تا هه‌نووكه‌ش هیچ كارێكی هاوبه‌شمان له‌گه‌ڵ هیچ حیزبێكی كوردی نییه‌.
 
نه‌جیبه‌ مه‌حموودی: ڕاتان سه‌باره‌ت به‌ پێك هێنانی به‌ره‌ی كوردستانی چییه‌؟
موحسێن باوه‌جانی: بۆ كه‌سێك شاراوه‌ نییه‌ كه‌ به‌ره‌ی كوردستانی چه‌نده‌ ده‌توانێ ئۆپۆزیسیۆنی كوردی له‌ قه‌یرانی هه‌نووكه‌یی ده‌رێنێ, ئه‌شتوانێ خاڵه‌ لاوازه‌كان كه‌م كاته‌وه‌ یان بۆ كاتیش بووبێ  بیشارێته‌وه‌، بێشك به‌ره‌ی كوردستان وه‌ك زۆرجار باسمان كردوه‌ زه‌روره‌تێكی مێژووییه‌، جووڵانه‌وه‌یه‌كی مێژووییه‌ كه‌ده‌توانێ ئاقاری هه‌نووكه‌یی به‌ره‌و ده‌سكه‌وتێكی به‌هادار به‌ ڕێ كات، به‌داخه‌وه‌ پێش له‌وه‌ حیزبه‌كان تووشی دابڕان و ئینشیعاب بن و قه‌یرانه‌كه‌یان گه‌لێك قووڵ بێت هه‌ل و مه‌رج بۆ دروست بوونی به‌ره‌ له‌بارتر بوو, به‌ڵام نه‌كرا و ئه‌وه‌ش هۆكاری ناوخۆیی و ده‌ره‌كی حیزبه‌كانی تێدا ده‌خیل بوون، ئێستاش كه‌ هه‌ر سات و كات چاوه‌ڕوانی دابڕان و جیابوونه‌وه‌ی تر ده‌كرێ  پرۆژه‌ی به‌ره‌ هه‌ر وه‌ك خۆی ماوه‌ته‌وه‌ و بێشك گرنگترین پرۆژه‌یه‌ بۆ كارێكی هاوبه‌شی سیاسی له‌ ئاست حیزبه‌كانی رۆژهه‌ڵاتی كوردستان دا، به‌ڵام دیاره‌ ئێستاش كێشه‌ی جۆراوجۆر و نوێ تر هاتۆته‌گۆڕێ و حه‌وت خانی رۆسته‌می بۆدانراوه‌ كه‌واته‌ ساز نابێ. سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ش ئێمه‌ له‌ هه‌ر به‌ره‌ و ئیتلافێك كه‌ به‌رژه‌وه‌ندی گه‌لی كوردی تێدا بێ و دژی مه‌ساڵح و مه‌نافعی كورد نه‌بێ به‌شدار ده‌بین.
 
نه‌جیبه‌ مه‌حموودی: ئێوه‌ رۆژنامه‌، بڵاوكراوه‌، یان گۆڤارێكی تایبه‌ت به‌ رێكخراوه‌كه‌تان هه‌یه‌؟ له‌سه‌ر ئه‌و بابه‌ته‌ بدوێن؟
موحسێن باوه‌جانی: هیواێ نوێ ناوی رۆژنامه‌ و بڵاوكراوه‌یه‌كه‌ كه‌ تایبه‌ت ئۆرگانی راگه‌یاندن ده‌ریده‌كات و تا هه‌نووكه‌ش 29 ژماره‌ی چاپ و بڵاوكراوته‌وه‌، ناوه‌ڕۆك و ئامانجی سه‌ره‌كی "هیوای نوێ" شرۆڤه‌ی خاڵه‌لاوازه‌كانی خه‌باتی كوردی و پێشنیار بۆ چاره‌سه‌رییانه‌ و بایه‌خ به‌ خه‌باتی مه‌ده‌نی و دروستكردنی دید وبۆچوونێكی سیاسی نوێ به‌نیسبه‌ت رووداوه‌كان و موعادیله‌ سیاسییه‌كان ده‌دا و واقعییه‌ته‌كانی ئه‌مڕۆی دۆزی كورد ده‌خاته‌ڕوو و هه‌ڵوێست ومامڵه‌كردنی عه‌قلانیش به‌ نیسبه‌ت ئه‌و واقعییه‌ته‌وه‌ پێشكه‌ش ده‌كا به‌ كورتی ده‌توانم ئه‌وه‌نده‌ی له‌سه‌ر بڵێم.
 
نه‌جیبه‌ مه‌حموودی: قسه‌تان روو به‌ خه‌ڵك و خوێنه‌ران چییه‌؟
موحسێن باوه‌جانی: له‌ كۆتاییدا ده‌ست خۆشی ده‌كه‌م له‌ به‌ڕێزتان و هاوكارانتان له‌م ماڵپه‌ڕه‌ و هیوادارم كه‌ سه‌ركه‌وتوو بن. ته‌نها قسه‌ی من روو به‌ خه‌ڵك و خوێنه‌ران ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ره‌واڵه‌ت و قاڵبی ساخته‌ی شته‌كان نه‌بینن و به‌ حاڵی بوونێكی سیاسی شته‌كان تاوتوێبكه‌ن.
ئیتر سه‌ركه‌وتووبن.


بیۆگرافی:
موحسین باوه‌جانی ناسراو به‌ ئاسۆ له‌ ساڵی 1985 له‌ شاری جوانڕۆی سه‌ربه‌پارێزگای كرماشان له‌دایك بووه‌ هه‌ر له‌وێ درێژه‌م به‌خوێندن داوه‌ و دیپلۆمی علومی ئینسانیم وه‌رگرتووه‌. پتر له‌ چوار ساڵه‌ هاتوومه‌ته‌ ناو كاری سیاسی و خه‌باته‌وه‌ و وه‌ك یه‌كه‌مین ئه‌زموونی كاری سیاسیش یه‌كێتی دیموكراتی كوردستانم هه‌ڵبژاروه‌. هه‌ر له‌ سه‌ره‌تای دامه‌زراندنی ئه‌م رێكخراوه‌ له‌ گه‌ڵی بووه‌ و هه‌نووكه‌ش به‌رپرسایه‌تی گشتی راگه‌یاندنی ئه‌و رێكخراوه‌ی له‌ ئه‌ستۆدایه‌.



بۆچوونه‌کان
بۆچوون بنووسه‌

ناو:  

ئیمه‌یل:  

تێکستی کۆمێنته‌که‌ت  
ژماره 61
بڵاوکراوه‌یه‌کی سیاسی گشتییه، ئۆرگانی ڕاگه‌یاندنی یه‌کێتی دیموکراتی کوردستان ده‌ریده‌کات‌
01 02 03 04 05 06 07 08
چاو پێکه‌وتن و وتووێژ
ئه‌گه‌ر ده‌رفه‌تێك هه‌بێت له‌ناوخۆی ئێراندا بۆ خه‌باتی سیاسی ئێمه‌ یه‌كه‌م رێكخراو ده‌بین كه‌ ده‌گه‌ڕێینه‌وه‌.
موحسین باوه‌جانی: لایه‌نانێك هه‌ن یه‌كگرتوویی پارته‌ كوردییه‌كان لایان وه‌ك جامی ژه‌هره‌ هیوادارم نۆشی گیانیان بێت
مافی کۆپی کردن پارێزراوه‌ بۆ سایتی یه‌کێتی دیموکراتی کوردستان 2009 ده‌سپێک l هه‌واڵ l بۆنه‌ و ڕێوڕه‌سم l کۆمیته‌کان l خه‌باتی ئاشتیخوازانه‌ l ئه‌رشیف l ڤیدیۆ l په‌یوه‌ندی